| و من از خودم، اطلاعی به آن مردم که در جایگاه بالاتر (در زمین آخرت) با یکدیگر گفتگو خواهند کرد، ندارم (69) |
| ما كانَ لِيَ مِن عِلمٍ بِالمَلَإِ الأَعلىٰ إِذ يَختَصِمونَ من هیچ آگاهی‌ای از فرشتگانِ بلندمرتبه نداشتم، آن‌گاه که با یکدیگر گفت‌وگو و اختلاف می‌کردند. ما كانَ لِيَ مِن عِلمٍ بِالمَلَإِ الأَعلىٰمن هیچ آگاهی‌ای از فرشتگان بلندمرتبه نداشتم. ما كانَ لِيَ مِن عِلمٍ بِالمَلَإِ الأَعلىٰ إِذ يَختَصِمونَآنگاه که با یکدیگر گفت‌وگو و اختلاف می‌کردند. إِذ يَختَصِمونَ |
خیر، از نظر ارتباط نزدیک آیات،عبارتِ «بِالْمَلَإِ الْأَعْلَىٰ إِذْ يَخْتَصِمُونَ» در آیهٔ ۶۹ به احتمال بسیار زیاد به تخاصم فرشتگان دربارهٔ آفرینش آدم اشاره دارد، نه به نزاع گروه‌های جهنمی در آیهٔ ۶۴. دلیل اصلی از خودِ سیاق آیات ۶۵ تا ۷۰ چنین‌اند:
بنابراین آیات ۶۹ تا ۸۵ بلافاصله وارد گفت‌وگوی خداوند با فرشتگان دربارهٔ آفرینش آدم و سرپیچی ابلیس می‌شوند. همین ادامهٔ سوره، مرجع عبارت «الملأ الأعلى» را مشخص می‌کند. تفاوت دو تعبیر در آیهٔ ۶۴ آمده است: «إِنَّ ذَٰلِكَ لَحَقٌّ تَخَاصُمُ أَهْلِ النَّارِ» یعنی: این نزاع و مشاجرهٔ اهل آتش حقیقت دارد. اما در آیهٔ ۶۹ می‌فرماید: «مَا كَانَ لِيَ مِنْ عِلْمٍ بِالْمَلَإِ الْأَعْلَىٰ إِذْ يَخْتَصِمُونَ» دو تعبیر متفاوت به کار رفته است:
آیا ارتباطی میان این دو وجود دارد؟ بله، از نظر ساختار سوره ارتباط وجود دارد. آیات ۶۱ تا ۶۴ سخن و نزاع دوزخیان را نقل می‌کند، سپس آیهٔ ۶۵ به پیامبر می‌گوید که هشداردهنده است و آیات ۶۷ تا ۷۰ به «خبری بزرگ» اشاره می‌کنند. پس از آن، داستان آفرینش آدم و ماجرای ابلیس مطرح می‌شود. از این جهت، می‌توان گفت سوره دو صحنهٔ گفت‌وگو و اختلاف را پشت سر هم آورده است:
اما اینکه «الملأ الأعلى» در آیهٔ ۶۹ مستقیماً به گروه‌های جهنمی بازگردد، با ادامهٔ آیات سازگار نیست؛ چون آیهٔ ۷۱ به‌روشنی داستان گفت‌وگوی خداوند با فرشتگان را آغاز می‌کند. |