077-005-034-مرسلات

« Back to Glossary Index
که به یاد همه آورند (۵)

فَالمُلقِياتِ ذِكرًا

پس آنان که یادآوری را القا می‌کنند.

فَ: حرف عطف یا تفریع است؛ برای پیوند دادن این سوگند با سوگندهای پیشین آمده و معنای «پس، و» می‌دهد.

المُلقِياتِ: اسم فاعلِ جمع مؤنث سالم از فعل «ألقى، يُلقي» است؛ ریشهٔ آن «ل ق ي» است؛ در اینجا مجرور است، زیرا بر «المرسلات» در آیات پیشین عطف شده است؛ به معنای «افکنندگان، القاکنندگان» است و در تفسیر، غالباً به فرشتگانی گفته شده که وحی یا پند الهی را می‌رسانند.

ذِكرًا: مصدرِ «ذَكَرَ، يَذكُرُ» از ریشهٔ «ذ ك ر» است؛ منصوب است و می‌تواند مفعول‌به برای «المُلقِيات» باشد؛ به معنای «یادآوری، پند، تذکر، پیام وحی» است.

آیهٔ ۵ سورهٔ مرسلات است:

فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا
«پس [سوگند] به افکنندگانِ ذکر.»

ساختار و ریشهٔ واژه‌ها

واژهریشهساخت و نقشمعنای اصلی
فَ—حرف عطف / پیوند در ادامهٔ سوگندها«و، پس»
الْمُلْقِيَاتِل ق ياسم فاعل مؤنث جمع از باب اِفعال: ألقى يُلقيافکنندگان، رسانندگان، القاکنندگان
ذِكْرًاذ ك رمصدر یا اسم، منصوبیادآوری، پند، وحی، پیام، ذکر خدا

معنای «الملقیات»

فعل ألقى در عربی فقط به معنی فیزیکیِ «پرتاب کردن» نیست؛ با توجه به مفعول و زمینه، می‌تواند چنین معناهایی داشته باشد:

  • انداختن و افکندن
  • رساندن
  • القا کردن در دل یا ذهن
  • فرود آوردن
  • ابلاغ کردن

بنابراین الملقیات ذکراً می‌تواند به‌صورت تحت‌اللفظی چنین فهمیده شود:

  • «آنان که ذکری را القا می‌کنند»
  • «رسانندگانِ پیامِ یادآور»
  • «فرودآورندگانِ وحی»
  • «افکنندگانِ پند و تذکر»

مقصود عبارت در تفسیرها

در این آیات، بیشتر مفسران «الملقیات» را به فرشتگان تفسیر کرده‌اند؛ یعنی فرشتگانی که وحی و پیام الهی را بر پیامبران می‌رسانند، به‌ویژه جبرئیل و فرشتگانِ همراه او.

در این برداشت، معنای عبارت چنین است:

«سوگند به فرشتگانی که وحی و یادآوریِ الهی را القا می‌کنند.»

«ذِکر» در اینجا چه معناهایی دارد؟

واژهٔ ذکر در قرآن دامنهٔ معنایی گسترده‌ای دارد و در این عبارت چند احتمال نزدیک مطرح است:

  1. وحی الهی
    یعنی پیام‌هایی که خداوند به پیامبران می‌فرستد.
  2. قرآن
    قرآن خود در آیات گوناگون «ذکر» نامیده شده است؛ چون یادآور خدا، حقیقت، راه درست و مسئولیت انسان است.
  3. پند و هشدار
    پیامی که انسان را متوجه حق، سرانجام اعمال و وظیفه‌اش می‌کند.
  4. یادآوریِ خدا و حقایق فراموش‌شده
    نه صرفاً تکرار لفظی، بلکه بیدار کردن توجه انسان به خدا و حقیقت.

آیهٔ بعد، مقصود این ذکر را روشن‌تر می‌کند:

عُذْرًا أَوْ نُذْرًا
«برای اتمام حجت یا هشدار دادن.»

پس «ذکر» در اینجا به‌احتمال قوی همان وحیِ هدایت‌گر و هشداردهنده است که برای اتمام حجت بر انسان‌ها نازل می‌شود.

Nach oben scrollen