080-028-025-عبس

« Back to Glossary Index
و انگوری و درختان سایه دار و شیره داری (۲۸)

وَعِنَبًا وَقَضْبًا

و انگور و سبزیِ خوردنی.

وَ
ریشه: ندارد؛ حرف عطف است.
گرامری: حرف عطف مبنی، بدون محل اعرابی.
معانی: و؛ برای پیوند دادن «عِنَبًا» و «قَضْبًا» با موارد پیشینِ آیه‌ها.

عِنَبًا
ریشه: ع ن ب.
گرامری: اسم، مفرد، نکره، مذکر؛ منصوب با فتحهٔ ظاهر، معطوف بر اسم‌های منصوبِ پیشین.
معانی: انگور؛ میوهٔ درخت انگور.

وَ
ریشه: ندارد؛ حرف عطف است.
گرامری: حرف عطف مبنی، بدون محل اعرابی.
معانی: و؛ پیونددهندهٔ «قَضْبًا» با «عِنَبًا».

قَضْبًا
ریشه: ق ض ب.
گرامری: اسم، مفرد، نکره، مذکر؛ منصوب با فتحهٔ ظاهر، معطوف بر «عِنَبًا».
معانی: سبزیِ تازه و نرم که بریده و چیده می‌شود؛ گیاهان علوفه‌ای؛ سبزی‌های خوردنی.

قَضْبًا در عربی می‌تواند چند معنا داشته باشد

و معنای دقیقش به جمله بستگی دارد.

ریشه

ریشهٔ آن ق ض ب است. فعل اصلی:

قَضَبَ−يَقْضِبُ

و مصدر آن قَضْب است. «قَضْبًا» معمولاً صورتِ منصوبِ مصدر یا اسم است.

معناهای اصلی

۱. بریدن و قطع کردن

معنای پایهٔ ریشهٔ «ق ض ب»، بریدنِ چیزی است؛ به‌خصوص بریدن شاخه، چوب یا گیاه.

  • قَضَبَ الغُصنَ: شاخه را برید.
  • قَضْبًا: به‌صورتِ بریدن / قطع‌کردن.

۲. سبزی یا علوفهٔ تازه

«قَضْب» به گیاه و علوفهٔ سبز و تازه‌ای گفته می‌شود که بریده می‌شود و برای خوراک دام به کار می‌رود؛ گاه به سبزیجات خوراکی هم تفسیر شده است.

این واژه در قرآن آمده است:

وَعِنَبًاوَقَضْبًا

سورهٔ عبس، آیهٔ ۲۸

ترجمهٔ رایج: «و انگور و سبزیجات/علوفهٔ تازه.»

در تفسیرها، «قَضْب» را چنین معنا کرده‌اند:

  • سبزیجاتی که پی‌درپی چیده می‌شوند؛
  • علف تازه برای دام؛
  • گیاهانی مانند یونجه و شبدر؛
  • گاهی خیار، تره و مانند آن.

۳. قضیب؛ شاخه یا ترکهٔ باریک

از همین ریشه، واژهٔ قَضیب می‌آید که به معنای شاخه، چوب باریک یا ترکه است؛ یعنی چیزی که از درخت بریده شده است.

نقش «ـًا»

اگر واژه دقیقاً قَضْبًا باشد، تنوینِ فتحه نشان می‌دهد که منصوب است. ممکن است در جمله:

  • مصدرِ مفعول‌مطلق باشد: «بریدنی/قطع‌کردنی»؛
  • یا اسمِ منصوب باشد، مانند کاربرد قرآنیِ آن که در شمارش نعمت‌ها آمده است.

پس در کاربرد قرآنی، مناسب‌ترین معنا:

سبزی‌ها و علوفهٔ تازه‌ای که بریده و دوباره می‌رویند.

Nach oben scrollen