وَأَن لَيسَ لِلإِنسانِ إِلّا ما سَعىٰو اینکه برای انسان جز آنچه کوشیده است، نیست. وَ
حرف عطف؛ برای پیوند دادن این مضمون با مطالب پیشین آمده است؛ معنای آن: «و». أَن
حرف مصدری و نصب؛ جملهٔ پس از خود را به تأویل مصدر میبرد؛ معنای آن: «اینکه». لَيسَ
فعل ماضی ناقص جامد از ریشهٔ «ل ي س»؛ برای نفی بهکار میرود و در اینجا معنای «نیست» دارد. لِ
حرف جر؛ برای بیان اختصاص و تعلق است؛ معنای آن: «برایِ». الإِنسانِ
اسم مجرور با حرف جر «لِ»، از ریشهٔ «أ ن س»؛ «انسان» به معنای آدمی و بشر است. إِلّا
ادات استثنا؛ برای محدود کردن حکم به مورد پس از خود آمده است؛ معنای آن: «مگر، جز». ما
اسم موصول، در محل رفع اسم «لَيسَ»؛ به معنای «آنچه» است. سَعىٰ
فعل ماضی از ریشهٔ «س ع ي»؛ فاعل آن ضمیر پنهان «او» است که به «انسان» بازمیگردد؛ معنای آن: «کوشید، تلاش کرد». | 