089-015-010-فجر

اما انسان، هنگامی که پروردگارش او را می‌آزماید، پس او را گرامی می‌دارد و نعمت می‌بخشد، می‌گوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است.»

فَأَمَّا الإِنسانُ

اما انسان

فَـ: حرف پیوند؛ برای ارتباط این جمله با مطلب پیشین، به معنای «اما» یا «پس».

أَمَّا: حرف شرط و تفصیل؛ برای بیان یک حالت یا موضوع، به معنای «اما» یا «اما دربارهٔ».

الإِنسانُ: از ریشهٔ «أ ن س»؛ اسم، مفرد، معرفه و مرفوع؛ فاعلِ فعلِ محذوف یا مبتدا؛ به معنای «انسان».

إِذا مَا ابتَلاهُ رَبُّهُ

هنگامی که پروردگارش او را می‌آزماید

إِذا: ظرف زمانِ آینده و متضمن معنای شرط؛ به معنای «هنگامی که» یا «هرگاه».

مَا: حرف زائد برای تأکید؛ در ساختار «إذا ما» معنای مستقل جداگانه‌ای ندارد.

ابتَلاهُ: از ریشهٔ «ب ل و»؛ فعل ماضی، باب افتعال، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ «ـه» ضمیر پیوسته و مفعول‌به؛ به معنای «او را آزمود» یا «او را آزمایش کرد».

رَبُّهُ: از ریشهٔ «ر ب ب»؛ «رَبُّ» اسم، مفرد و مرفوع، فاعل؛ «ـه» ضمیر پیوسته و مضاف‌إلیه؛ به معنای «پروردگارش».

فَأَكرَمَهُ وَنَعَّمَهُ

پس او را گرامی می‌دارد و نعمت می‌بخشد

فَـ: حرف عطف و نتیجه؛ به معنای «پس».

أَكرَمَهُ: از ریشهٔ «ک ر م»؛ فعل ماضی، باب إفعال، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ «ـه» ضمیر پیوسته و مفعول‌به؛ به معنای «او را گرامی داشت» یا «او را بزرگ داشت».

وَ: حرف عطف؛ به معنای «و».

نَعَّمَهُ: از ریشهٔ «ن ع م»؛ فعل ماضی، باب تفعیل، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ «ـه» ضمیر پیوسته و مفعول‌به؛ به معنای «به او نعمت داد» یا «او را برخوردار کرد».

فَيَقولُ رَبّي أَكرَمَنِ

پس می‌گوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است.»

فَـ: حرف نتیجه؛ به معنای «پس».

يَقولُ: از ریشهٔ «ق و ل»؛ فعل مضارع، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ به معنای «می‌گوید».

رَبّي: از ریشهٔ «ر ب ب»؛ «رَبّ» اسم و مضاف؛ «ـي» ضمیر متصل و مضاف‌إلیه؛ به معنای «پروردگار من».

أَكرَمَنِ: از ریشهٔ «ک ر م»؛ فعل ماضی، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ «نِ» ضمیر متصل و مفعول‌به، شکل کوتاه‌شدهٔ «ني»؛ به معنای «مرا گرامی داشت» یا «مرا گرامی داشته است».