| يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا ۚ إِنَّ اللهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ ای کسانی که ایمان آوردهاید، چیزهای پاکیزهای را که الله برای شما حلال کرده است بر خود حرام نکنید و از حد نگذرید؛ زیرا الله از تجاوزکاران خوشش نمیآید. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواای کسانی که ایمان آوردهاید. يَا
حرف ندا است؛ برای خطابکردن و فراخواندن بهکار میرود و در فارسی «ای» معنا میدهد. أَيُّهَا
«أَيُّ» اسم ندا و مبنی بر ضم است؛ برای نداکردنِ معرفه بهکار میرود. «هَا» حرف تنبیه است و توجه مخاطب را جلب میکند؛ مجموعاً: «ای». الَّذِينَ
اسم موصول، جمع مذکر، مبنی بر فتح در محل نصب، صفت یا بدل برای «أَيُّ» است؛ از ریشهٔ خاصی مشتق نشده و معنایش «کسانی که» است. آمَنُوا
فعل ماضی، جمع مذکر غایب، از ریشهٔ «أ م ن»؛ «واو» ضمیر پیوسته و فاعل است. معنایش: «ایمان آوردند»؛ در اینجا: «ایمان آوردهاید».
لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللهُ لَكُمْچیزهای پاکیزهای را که الله برای شما حلال کرده است، حرام نکنید. لَا
حرف نهی و جزم است؛ فعل مضارع پس از خود را مجزوم میکند و معنایش «نکنید» است. تُحَرِّمُوا
فعل مضارع، جمع مذکر مخاطب، مجزوم به «لا»ی نهی؛ از ریشهٔ «ح ر م» و باب تفعیل. «واو» ضمیر و فاعل است. معنایش: «حرام میکنید» و با «لا»: «حرام نکنید». طَيِّبَاتِ
اسم، جمع مؤنث سالم، منصوب و مضاف؛ مفرد آن «طَيِّبَة» است و از ریشهٔ «ط ي ب» میآید. معنایش: «چیزهای پاکیزه، خوش و پسندیده». مَا
اسم موصول، مبنی بر سکون و در محل جر بهسبب اضافهٔ «طَيِّبَات» است؛ معنایش: «آنچه را که». أَحَلَّ
فعل ماضی، مفرد مذکر غایب، از ریشهٔ «ح ل ل» و باب افعال؛ معنایش: «حلال کرد، روا ساخت». اللهُ
لفظ جلاله، اسم مفرد، مرفوع و فاعلِ «أَحَلَّ» است؛ معنایش: «الله». لَكُمْ
«لِـ» حرف جر است و «كُمْ» ضمیر پیوسته، جمع مذکر مخاطب، در محل جر قرار دارد؛ معنایش: «برای شما».
وَلَا تَعْتَدُواو از حد نگذرید. وَ
حرف عطف است؛ معنایش: «و». لَا
حرف نهی و جزم است؛ معنایش: «نکنید». تَعْتَدُوا
فعل مضارع، جمع مذکر مخاطب، مجزوم به «لا»ی نهی؛ از ریشهٔ «ع د و» و باب افتعال. «واو» ضمیر و فاعل است. معنایش: «تجاوز میکنید، از حد میگذرید»؛ در اینجا: «از حد نگذرید».
إِنَّ اللهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَبیگمان الله تجاوزکاران را دوست ندارد. إِنَّ
حرف تأکید و نصب است؛ بر استواری و قطعیبودن خبر دلالت دارد. معنایش: «همانا، بیگمان، زیرا». اللهَ
لفظ جلاله، اسم «إِنَّ» و منصوب است؛ معنایش: «الله». لَا
حرف نفی است؛ برای نفیکردن فعل مضارع بهکار میرود و معنایش: «نمی». يُحِبُّ
فعل مضارع، مفرد مذکر غایب، از ریشهٔ «ح ب ب» و باب افعال؛ معنایش: «دوست دارد، خوش دارد». الْمُعْتَدِينَ
اسم، جمع مذکر سالم، منصوب و مفعولبهِ «يُحِبُّ» است؛ مفرد آن «مُعْتَدٍ» و از ریشهٔ «ع د و» در باب افتعال است. معنایش: «تجاوزکاران، کسانی که از مرز و اندازهٔ مقرر میگذرند». | 