009-126-113-توبة

آیا نمی‌بینند که آنان در هر سال یک بار یا دو بار آزموده و گرفتار فتنه می‌شوند، سپس نه توبه می‌کنند و نه پند می‌گیرند؟

أَوَلَا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ

آیا نمی‌بینند که آنان در هر سال یک بار یا دو بار آزموده و گرفتار فتنه می‌شوند؟

أَوَلَا — ریشه ندارد؛ ترکیبِ «أَ» همزهٔ استفهام، «وَ» حرف عطف، و «لَا» حرف نفی است؛ معنای کلی: «آیا نه؟»، «آیا نمی؟» برای سرزنش و بیدار کردن مخاطب.
يَرَوْنَ — ریشه: ر أ ي؛ فعل مضارع، مرفوع، از افعال پنج‌گانه، با ثبوت نون؛ «واو» فاعل است؛ معنا: «می‌بینند»، «درمی‌یابند»، «توجه می‌کنند».
أَنَّهُمْ — «أَنَّ» حرف تأکید و نصب است و «هُمْ» ضمیر متصل در محل نصب، اسمِ «أَنَّ»؛ ریشه ندارد؛ معنا: «این‌که آنان».
يُفْتَنُونَ — ریشه: ف ت ن؛ فعل مضارع مجهول، مرفوع، از افعال پنج‌گانه، با ثبوت نون؛ «واو» نایب فاعل است؛ معنا: «آزموده می‌شوند»، «گرفتار فتنه می‌شوند»، «در معرض آزمایش و بلا قرار می‌گیرند».
فِي — حرف جر؛ ریشه ندارد؛ معنا: «در»، «درونِ»، «در زمانِ».
كُلِّ — ریشه: ك ل ل؛ اسم مجرور به «فِي» و مضاف؛ معنا: «هر»، «همهٔ»، «تمامِ».
عَامٍ — ریشه: ع و م؛ اسم مفرد، مضاف‌الیه و مجرور؛ معنا: «سال».
مَرَّةً — ریشه: م ر ر؛ اسم منصوب، بیانگر تعداد وقوع؛ معنا: «یک بار»، «یک نوبت».
أَوْ — حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ معنا: «یا».
مَرَّتَيْنِ — ریشه: م ر ر؛ اسم مثنّی، منصوب با «یاء» و معطوف بر «مَرَّةً»؛ معنا: «دو بار»، «دو نوبت».

ثُمَّ لَا يَتُوبُونَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُونَ

سپس نه توبه می‌کنند و نه پند می‌گیرند.

ثُمَّ — حرف عطف برای ترتیب همراه با فاصله؛ ریشه ندارد؛ معنا: «سپس»، «بعد از آن».
لَا — حرف نفی؛ ریشه ندارد؛ معنا: «نه»، «نمی».
يَتُوبُونَ — ریشه: ت و ب؛ فعل مضارع، مرفوع، از افعال پنج‌گانه، با ثبوت نون؛ «واو» فاعل است؛ معنا: «توبه می‌کنند»، «بازمی‌گردند»، «از گناه برمی‌گردند».
وَلَا — «وَ» حرف عطف و «لَا» حرف نفی است؛ ریشه ندارد؛ معنا: «و نه».
هُمْ — ضمیر منفصل، در محل رفع مبتدا؛ ریشه ندارد؛ معنا: «آنان»، «ایشان».
يَذَّكَّرُونَ — ریشه: ذ ك ر؛ فعل مضارع، مرفوع، از افعال پنج‌گانه، با ثبوت نون؛ «واو» فاعل است؛ اصل آن از باب تفعّل، به معنای «تذکّر یافتن» است؛ معنا: «پند می‌گیرند»، «به یاد می‌آورند»، «متوجه می‌شوند».