009-083-113-توبة

پس اگر الله تو را به سوی گروهی از آنان بازگرداند، و آنان برای بیرون رفتن از تو اجازه خواستند، بگو: هرگز همراه من بیرون نخواهید آمد و هرگز همراه من با هیچ دشمنی نخواهید جنگید؛ زیرا شما نخستین بار به نشستن و ماندن راضی شدید، پس با بازماندگان بنشینید.

فَإِن رَجَعَكَ اللهُ إِلىٰ طائِفَةٍ مِنهُم فَاستَأذَنوكَ لِلخُروجِ

پس اگر الله تو را به سوی گروهی از آنان بازگرداند، و آنان برای بیرون رفتن از تو اجازه خواستند.

فَإِن: «فَـ» حرف ربط و نتیجه، به معنای «پس»؛ «إِن» حرف شرط جازم، به معنای «اگر».
رَجَعَكَ: ریشه: «ر ج ع»؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ «کَ» ضمیر متصل مفعولی، خطاب به پیامبر؛ معنا: «تو را بازگرداند»، «تو را برگرداند».
اللهُ: اسم جلاله؛ فاعلِ مرفوع برای «رَجَعَكَ»؛ معنا: «الله».
إِلىٰ: حرف جر؛ معنا: «به سوی»، «به طرف».
طائِفَةٍ: ریشه: «ط و ف»؛ اسم مفرد مؤنث، مجرور به «إِلىٰ»؛ معنا: «گروه»، «دسته‌ای از مردم».
مِنهُم: «مِن» حرف جر، به معنای «از»؛ «هُم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر؛ معنا: «از آنان».
فَاستَأذَنوكَ: «فَـ» حرف ربط و ترتیب؛ «استَأذَنوا» فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص جمع مذکر، باب استفعال، ریشه: «أ ذ ن»؛ «کَ» ضمیر متصل مفعولی؛ معنا: «از تو اجازه خواستند».
لِلخُروجِ: «لِـ» حرف جر، به معنای «برای»؛ «الخُروج» مصدر و اسم، ریشه: «خ ر ج»، مجرور به «لِـ»؛ معنا: «بیرون رفتن»، «خارج شدن»، در اینجا: بیرون رفتن برای جهاد.

فَقُل لَن تَخرُجوا مَعِيَ أَبَدًا

پس بگو: هرگز همراه من بیرون نخواهید آمد.

فَقُل: «فَـ» حرف نتیجه و ترتیب؛ «قُل» فعل امر، صیغهٔ دوم‌شخص مفرد مذکر، ریشه: «ق و ل»؛ معنا: «بگو».
لَن: حرف نفی و نصب برای آینده؛ معنا: «هرگز نخواهید»، «اصلاً نخواهد شد».
تَخرُجوا: ریشه: «خ ر ج»؛ فعل مضارع منصوب به «لَن»، صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر؛ معنا: «بیرون بروید»، «خارج شوید».
مَعِيَ: «مَعَ» ظرف و کلمهٔ همراهی، به معنای «با»، «همراه»؛ «ي» ضمیر متصل اول‌شخص مفرد؛ معنا: «همراه من»، «با من».
أَبَدًا: اسم زمان و قید، منصوب به عنوان ظرف زمان؛ معنا: «هرگز»، «تا همیشه»، «ابداً».

وَلَن تُقاتِلوا مَعِيَ عَدُوًّا

و هرگز همراه من با هیچ دشمنی نخواهید جنگید.

وَلَن: «وَ» حرف عطف، به معنای «و»؛ «لَن» حرف نفی و نصب برای آینده؛ معنا: «و هرگز نخواهید».
تُقاتِلوا: ریشه: «ق ت ل»؛ فعل مضارع منصوب به «لَن»، صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر، باب مفاعله؛ معنا: «بجنگید»، «پیکار کنید».
مَعِيَ: «مَعَ» کلمهٔ همراهی، به معنای «با»، «همراه»؛ «ي» ضمیر متصل اول‌شخص مفرد؛ معنا: «همراه من»، «با من».
عَدُوًّا: ریشه: «ع د و»؛ اسم مفرد، منصوب، مفعول‌به برای «تُقاتِلوا»؛ معنا: «دشمن»، «خصم»، «کسی که دشمنی می‌کند».

إِنَّكُم رَضيتُم بِالقُعودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ

بی‌گمان شما نخستین بار به نشستن و ماندن راضی شدید.

إِنَّكُم: «إِنَّ» حرف تأکید و نصب، به معنای «همانا»، «بی‌گمان»؛ «كُم» ضمیر متصل دوم‌شخص جمع مذکر، اسمِ «إِنَّ»؛ معنا: «بی‌گمان شما».
رَضيتُم: ریشه: «ر ض ي»؛ فعل ماضی، صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر؛ معنا: «راضی شدید»، «پسندیدید»، «خشنود گشتید».
بِالقُعودِ: «بِـ» حرف جر، به معنای «به»، «با»؛ «القُعود» مصدر و اسم، ریشه: «ق ع د»، مجرور به «بِـ»؛ معنا: «نشستن»، «ماندن»، «بازنشستن از حرکت یا جهاد».
أَوَّلَ: ریشه: «أ و ل»؛ اسم، منصوب به عنوان ظرف یا صفتِ زمانی؛ معنا: «نخست»، «اول»، «در آغاز».
مَرَّةٍ: ریشه: «م ر ر»؛ اسم مفرد مؤنث، مجرور به اضافه پس از «أَوَّلَ»؛ معنا: «بار»، «مرتبه»، «دفعه».

فَاقعُدوا مَعَ الخالِفينَ

پس با بازماندگان بنشینید.

فَاقعُدوا: «فَـ» حرف نتیجه و ترتیب؛ «اقعُدوا» فعل امر، صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر، ریشه: «ق ع د»؛ معنا: «بنشینید»، «بمانید»، «از حرکت بازایستید».
مَعَ: ظرف و کلمهٔ همراهی؛ معنا: «با»، «همراه».
الخالِفينَ: ریشه: «خ ل ف»؛ اسم فاعل جمع مذکر سالم، مجرور به «مَعَ» از نظر معناییِ همراهی و منصوب/مجرور در تحلیل‌های نحویِ ظرفی؛ معنا: «بازماندگان»، «کسانی که پشت سر مانده‌اند»، «کسانی که از رفتن بازایستاده‌اند».