009-080-113-توبة

برای آنان آمرزش بخواه یا برایشان آمرزش مخواه؛ اگر هفتاد بار هم برای آنان آمرزش بخواهی، الله هرگز آنان را نمی‌آمرزد. این بدان سبب است که آنان به الله و پیامبرش کفر ورزیدند؛ و الله گروه نافرمانان را هدایت نمی‌کند.

استَغفِر لَهُم أَو لا تَستَغفِر لَهُم

برای آنان آمرزش بخواه یا برایشان آمرزش مخواه.

استَغفِر: ریشه: غ ـ ف ـ ر؛ فعل امر، صیغهٔ مفرد مذکر مخاطب، از باب استفعال؛ فاعل آن ضمیر پنهان «أنت» است؛ معنا: آمرزش بخواه، طلب بخشش کن.

لَهُم: «لِـ» حرف جر، به معنای برای، به سودِ، دربارهٔ؛ «هُم» ضمیر متصل، سوم‌شخص جمع مذکر؛ معنا: برای آنان، برای ایشان.

أَو: حرف عطف؛ در اینجا برای بیان یکسان بودن نتیجه میان دو کار آمده است؛ معنا: یا، خواه.

لا: حرف نهی؛ فعل پس از خود را مجزوم می‌کند؛ معنا: مکن، نکن.

تَستَغفِر: ریشه: غ ـ ف ـ ر؛ فعل مضارع مجزوم به «لا»ی نهی، صیغهٔ مفرد مذکر مخاطب، از باب استفعال؛ فاعل آن ضمیر پنهان «أنت» است؛ معنا: آمرزش مخواه، طلب بخشش مکن.

لَهُم: «لِـ» حرف جر؛ «هُم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر؛ معنا: برای آنان، دربارهٔ آنان.

إِن تَستَغفِر لَهُم سَبعينَ مَرَّةً فَلَن يَغفِرَ اللَّهُ لَهُم

اگر هفتاد بار هم برای آنان آمرزش بخواهی، الله هرگز آنان را نمی‌آمرزد.

إِن: حرف شرط جازم؛ جملهٔ شرطی می‌سازد و فعل شرط را مجزوم می‌کند؛ معنا: اگر.

تَستَغفِر: ریشه: غ ـ ف ـ ر؛ فعل مضارع مجزوم، فعل شرط، صیغهٔ مفرد مذکر مخاطب، از باب استفعال؛ فاعل آن ضمیر پنهان «أنت» است؛ معنا: آمرزش بخواهی، طلب بخشش کنی.

لَهُم: «لِـ» حرف جر؛ «هُم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر؛ معنا: برای آنان، به سود آنان.

سَبعينَ: ریشه: س ـ ب ـ ع؛ عدد منصوب، از الفاظ ملحق به جمع مذکر سالم و نشانهٔ نصب آن «یاء» است؛ معنا: هفتاد.

مَرَّةً: ریشه: م ـ ر ـ ر؛ اسم منصوب، تمییز عدد و بیانگر تعداد انجام فعل؛ معنا: بار، دفعه.

فَلَن: «فَـ» فاء جواب شرط، پیونددهندهٔ جواب شرط به شرط؛ «لَن» حرف نفی و نصب برای آینده؛ معنا: پس هرگز نخواهد.

يَغفِرَ: ریشه: غ ـ ف ـ ر؛ فعل مضارع منصوب به «لَن»، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ معنا: می‌آمرزد، می‌بخشد؛ با «لَن»: هرگز نخواهد آمرزید.

اللَّهُ: اسم خاص؛ فاعل مرفوع برای فعل «يَغفِرَ»؛ معنا: الله.

لَهُم: «لِـ» حرف جر؛ «هُم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر؛ معنا: آنان را، برای آنان؛ در ترکیب معنایی با «يَغفِرَ» یعنی: آنان را می‌آمرزد.

ذٰلِكَ بِأَنَّهُم كَفَروا بِاللَّهِ وَرَسولِهِ

این بدان سبب است که آنان به الله و پیامبرش کفر ورزیدند.

ذٰلِكَ: اسم اشاره برای مفرد مذکر دور؛ در اینجا اشاره به آمرزیده نشدن آنان دارد؛ از نظر نحوی مبتدا است؛ معنا: آن، این امر.

بِأَنَّهُم: «بِـ» حرف جر برای بیان سبب؛ «أَنَّ» حرف ناسخ و تأکید؛ «هُم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر و اسم «أَنَّ»؛ معنا: به سبب اینکه آنان.

كَفَروا: ریشه: ك ـ ف ـ ر؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص جمع مذکر؛ «واو» ضمیر فاعلی و نشانهٔ جمع است؛ معنا: کفر ورزیدند، انکار کردند، ناسپاسی کردند.

بِاللَّهِ: «بِـ» حرف جر؛ «اللَّهِ» اسم خاص، مجرور به حرف جر؛ معنا: به الله.

وَرَسولِهِ: «وَ» حرف عطف؛ «رَسولِ» ریشه: ر ـ س ـ ل، اسم معطوف بر «اللَّهِ» و مجرور؛ معنا: پیامبر، فرستاده؛ «هِ» ضمیر متصل سوم‌شخص مفرد مذکر، در اینجا به الله برمی‌گردد؛ معنا: و پیامبرِ او.

وَاللَّهُ لا يَهدِي القَومَ الفاسِقينَ

و الله گروه نافرمانان را هدایت نمی‌کند.

وَاللَّهُ: «وَ» حرف استئناف یا عطف برای آغاز جملهٔ تازه؛ «اللَّهُ» اسم خاص، مرفوع و مبتدا؛ معنا: و الله.

لا: حرف نفی؛ فعل مضارع پس از خود را از نظر معنا منفی می‌کند و در اینجا عمل نصب یا جزم ندارد؛ معنا: نمی، نه.

يَهدِي: ریشه: هـ ـ د ـ ي؛ فعل مضارع مرفوع، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به الله برمی‌گردد؛ معنا: هدایت می‌کند، راه می‌نماید.

القَومَ: ریشه: ق ـ و ـ م؛ اسم منصوب، مفعول‌به برای «يَهدِي»؛ معنا: قوم، گروه، مردم.

الفاسِقينَ: ریشه: ف ـ س ـ ق؛ اسم فاعل جمع مذکر سالم، صفت برای «القَومَ» و منصوب؛ نشانهٔ نصب آن «یاء» است؛ معنا: نافرمانان، بیرون‌روندگان از فرمان، کسانی که از اطاعت خارج شده‌اند.