009-043-113-توبة

الله تو را بخشید؛ چرا به آنان اجازه دادی، پیش از آن‌که کسانی که راست گفتند برای تو روشن شوند و دروغ‌گویان را بشناسی؟

عَفَا الله عَنكَ

الله تو را بخشید.

عَفَا: ریشه: «ع ف و»؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ معنای اصلی: بخشید، گذشت کرد، عفو کرد.
الله: اسم خاص؛ فاعلِ فعل «عَفَا» و از نظر اعرابی مرفوع؛ معنا: الله، خداوند یگانه.
عَنكَ: «عَن» حرف جر + «كَ» ضمیر متصل مخاطب مفرد مذکر؛ از نظر معنایی: از تو، دربارهٔ تو، نسبت به تو.

لِمَ أَذِنتَ لَهُم

چرا به آنان اجازه دادی؟

لِمَ: ترکیب «لِـ» حرف جر + «ما»ی استفهامی که الف آن در نوشتار حذف شده است؛ معنا: چرا، برای چه.
أَذِنتَ: ریشه: «أ ذ ن»؛ فعل ماضی، صیغهٔ دوم‌شخص مفرد مذکر؛ فاعل آن ضمیر پنهان «أنتَ» است؛ معنا: اجازه دادی، رخصت دادی.
لَهُم: «لِـ» حرف جر + «هُم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر؛ معنا: برای آنان، به آنان.

حَتّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذينَ صَدَقوا

تا کسانی که راست گفتند برای تو روشن شوند.

حَتّىٰ: حرف غایت و تعلیل؛ در این ساختار بر فعل مضارع پس از خود اثر نصب دارد؛ معنا: تا، تا این‌که.
يَتَبَيَّنَ: ریشه: «ب ي ن»؛ فعل مضارع، باب تفعّل، منصوب به سبب «حَتّىٰ»؛ معنا: روشن شود، آشکار گردد، معلوم شود.
لَكَ: «لِـ» حرف جر + «كَ» ضمیر متصل مخاطب مفرد مذکر؛ معنا: برای تو، نزد تو، بر تو.
الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ در این جمله نقش فاعل برای «يَتَبَيَّنَ» دارد؛ معنا: کسانی که، آنان که.
صَدَقوا: ریشه: «ص د ق»؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص جمع مذکر؛ «واو» ضمیر فاعلی است؛ جملهٔ فعلیهٔ «صَدَقوا» صلهٔ موصول برای «الَّذينَ» است؛ معنا: راست گفتند، راستگو بودند.

وَتَعلَمَ الكاذِبينَ

و دروغ‌گویان را بشناسی.

وَ: حرف عطف؛ معنا: و.
تَعلَمَ: ریشه: «ع ل م»؛ فعل مضارع، صیغهٔ دوم‌شخص مفرد مذکر؛ منصوب به عطف بر «يَتَبَيَّنَ»؛ فاعل آن ضمیر پنهان «أنتَ» است؛ معنا: بدانی، بشناسی، آگاه شوی.
الكاذِبينَ: ریشه: «ك ذ ب»؛ اسم فاعل جمع مذکر سالم؛ مفعول‌به برای «تَعلَمَ» و منصوب با علامت «یاء»؛ معنا: دروغ‌گویان، کسانی که دروغ می‌گویند.