009-034-113-توبة

ای کسانی که ایمان آورده‌اید، بی‌گمان بسیاری از دانشمندان یهود و راهبان، اموال مردم را به ناحق می‌خورند و آنان را از راه الله بازمی‌دارند؛ و کسانی که طلا و نقره را می‌اندوزند و آن را در راه الله خرج نمی‌کنند، آنان را به عذابی دردناک بشارت ده.

يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا

ای کسانی که ایمان آورده‌اید،

يا: حرف ندا؛ ریشه ندارد؛ برای صدا زدن و توجه دادن به مخاطب به کار می‌رود؛ معنی: «ای».

أَيُّهَا: «أَيُّ» اسم ندا و منادای مبنی بر ضم در محل نصب؛ «ها» حرف تنبیه و توجه؛ برای خطاب مؤکد به کار می‌رود؛ معنی: «ای».

الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ مبنی بر فتح؛ در اینجا بدل یا صفت برای «أَيّ»؛ ریشه مستقل فعلی ندارد؛ معنی: «کسانی که».

آمَنوا: فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص جمع مذکر؛ از ریشهٔ «أ م ن»؛ باب إفعال: «آمَنَ»؛ واو، ضمیر فاعل جمع مذکر؛ معنی: «ایمان آوردند».

إِنَّ كَثيرًا مِنَ الأَحبارِ وَالرُّهبانِ لَيَأكُلونَ أَموالَ النّاسِ بِالباطِلِ

بی‌گمان بسیاری از دانشمندان یهود و راهبان، اموال مردم را به ناحق می‌خورند،

إِنَّ: حرف تأکید و نصب؛ ریشه ندارد؛ اسم خود را منصوب و خبر خود را مرفوع می‌کند؛ معنی: «بی‌گمان»، «همانا».

كَثيرًا: اسم «إِنَّ» منصوب؛ از ریشهٔ «ك ث ر»؛ اسم صفت به معنی فراوان؛ معنی: «بسیاری»، «مقدار زیادی».

مِنَ: حرف جر؛ ریشه ندارد؛ برای بیان بخشی از یک گروه یا جنس؛ معنی: «از».

الأَحبارِ: اسم مجرور به «مِن»؛ جمع «حَبر» یا «حِبر»؛ از ریشهٔ «ح ب ر»؛ در اینجا به دانشمندان دینی یهود اشاره دارد؛ معنی: «دانشمندان یهود»، «عالمان دینی».

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ برای پیوند دادن واژه‌ها یا جمله‌ها؛ معنی: «و».

الرُّهبانِ: اسم معطوف بر «الأحبار» و مجرور؛ جمع «راهب»؛ از ریشهٔ «ر ه ب» به معنی ترس و خشیت؛ معنی: «راهبان»، «زاهدان مسیحی».

لَيَأكُلونَ: فعل مضارع مرفوع با ثبوت نون؛ از ریشهٔ «أ ك ل»؛ «لام» آغاز کلمه، لام تأکید است؛ واو، ضمیر فاعل جمع مذکر؛ خبر «إِنَّ»؛ معنی: «قطعاً می‌خورند»، و در اینجا کنایه از «تصرف ناحق می‌کنند».

أَموالَ: مفعول‌به منصوب؛ جمع «مال»؛ از ریشهٔ «م و ل»؛ معنی: «اموال»، «دارایی‌ها».

النّاسِ: مضاف‌الیه مجرور؛ اسم جمع؛ ریشهٔ مشهور: «أ ن س»؛ معنی: «مردم»، «انسان‌ها».

بِالباطِلِ: «بِـ» حرف جر؛ «الباطل» اسم مجرور؛ از ریشهٔ «ب ط ل»؛ معنی: «به باطل»، «به ناحق»، «از راه ناروا».

وَيَصُدّونَ عَن سَبيلِ الله

و از راه الله بازمی‌دارند؛

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ این جمله را به جملهٔ پیشین پیوند می‌دهد؛ معنی: «و».

يَصُدّونَ: فعل مضارع مرفوع با ثبوت نون؛ از ریشهٔ «ص د د»؛ واو، ضمیر فاعل جمع مذکر؛ معنی: «بازمی‌دارند»، «مانع می‌شوند»، «روی‌گردان می‌کنند».

عَن: حرف جر؛ ریشه ندارد؛ برای دور کردن یا بازداشتن از چیزی؛ معنی: «از».

سَبيلِ: اسم مجرور به «عَن»؛ از ریشهٔ «س ب ل»؛ معنی: «راه»، «مسیر»، «روش».

الله: لفظ جلاله؛ مضاف‌الیه مجرور؛ نام خاص خداوند؛ معنی: «الله».

وَالَّذينَ يَكنِزونَ الذَّهَبَ وَالفِضَّةَ وَلا يُنفِقونَها في سَبيلِ الله

و کسانی که طلا و نقره را می‌اندوزند و آن را در راه الله خرج نمی‌کنند،

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ برای پیوند با بخش پیشین آیه؛ معنی: «و».

الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ مبنی بر فتح؛ در آغاز یک ساختار موصولی آمده است؛ معنی: «کسانی که».

يَكنِزونَ: فعل مضارع مرفوع با ثبوت نون؛ از ریشهٔ «ك ن ز»؛ واو، ضمیر فاعل جمع مذکر؛ معنی: «می‌اندوزند»، «ذخیره می‌کنند»، «گنج می‌کنند».

الذَّهَبَ: مفعول‌به منصوب؛ اسم جنس؛ از ریشهٔ «ذ ه ب»؛ معنی: «طلا».

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ برای پیوند دادن «الفضة» به «الذهب»؛ معنی: «و».

الفِضَّةَ: اسم معطوف بر «الذهب» و منصوب؛ از ریشهٔ «ف ض ض»؛ معنی: «نقره».

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ جملهٔ دوم را به جملهٔ پیشین وصل می‌کند؛ معنی: «و».

لا: حرف نفی؛ ریشه ندارد؛ در اینجا برای نفی فعل مضارع؛ معنی: «نمی».

يُنفِقونَها: «يُنفِقونَ» فعل مضارع مرفوع با ثبوت نون؛ از ریشهٔ «ن ف ق»؛ باب إفعال: «أنفَقَ»؛ واو، ضمیر فاعل جمع مذکر؛ «ها» ضمیر مفعولی سوم‌شخص مفرد مؤنث، بازگشت‌کننده به «الفضة» یا به مجموع مال اندوخته‌شده؛ معنی: «آن را خرج می‌کنند»، «آن را انفاق می‌کنند».

في: حرف جر؛ ریشه ندارد؛ معنی: «در».

سَبيلِ: اسم مجرور به «في»؛ از ریشهٔ «س ب ل»؛ مضاف؛ معنی: «راه»، «مسیر».

الله: لفظ جلاله؛ مضاف‌الیه مجرور؛ نام خاص خداوند؛ معنی: «الله».

فَبَشِّرهُم بِعَذابٍ أَليمٍ

پس آنان را به عذابی دردناک بشارت ده.

فَ: حرف عطف یا تفریع؛ ریشه ندارد؛ نتیجهٔ سخن پیشین را بیان می‌کند؛ معنی: «پس».

بَشِّرهُم: فعل امر؛ از ریشهٔ «ب ش ر»؛ باب تفعیل: «بَشَّرَ»؛ فاعل آن ضمیر پنهان «أنت» است؛ «هم» ضمیر مفعولی سوم‌شخص جمع مذکر؛ معنی ظاهری: «بشارت بده»، و در اینجا با لحن تهدیدآمیز یعنی «خبر قطعیِ عذاب را به آنان بده».

بِعَذابٍ: «بِـ» حرف جر؛ «عذاب» اسم مجرور با تنوین کسر؛ از ریشهٔ «ع ذ ب»؛ معنی: «به عذابی»، «به کیفری».

أَليمٍ: صفت برای «عذاب» و مجرور؛ از ریشهٔ «أ ل م»؛ معنی: «دردناک»، «رنج‌آور».