049-015-111-حجرات

مؤمنان تنها کسانی‌اند که به الله و پیامبر او ایمان آورده‌اند، سپس دچار شک و تردید نشده‌اند، و با دارایی‌ها و جان‌های خود در راه الله جهاد کرده‌اند؛ آنان همان راستگویان‌اند.

إِنَّمَا المُؤمِنونَ الَّذينَ آمَنوا بِاللَّهِ وَرَسولِهِ

مؤمنان تنها کسانی‌اند که به الله و پیامبر او ایمان آورده‌اند.

إِنَّمَا: از «إِنَّ» و «ما» تشکیل شده است؛ «إِنَّ» حرف تأکید و نصب است، اما با آمدن «ما» از عمل معمول خود بازداشته می‌شود؛ از نظر معنا ابزار حصر است، یعنی «تنها»، «فقط»، «جز این نیست که».
المُؤمِنونَ: ریشه: «أ م ن»؛ اسم فاعل از باب إفعال، مفرد آن «مُؤمِن» است؛ جمع مذکر سالم و مرفوع با علامت «واو»؛ از نظر معنا: «ایمان‌آورندگان»، «باورمندان»، «مؤمنان».
الَّذينَ: اسم موصول برای جمع مذکر؛ مبنی است؛ در این جمله خبر برای «المؤمنون» دانسته می‌شود؛ از نظر معنا: «کسانی که».
آمَنوا: ریشه: «أ م ن»؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص جمع مذکر؛ از باب إفعال «آمَنَ»؛ «واو» ضمیر فاعلی است؛ از نظر معنا: «ایمان آوردند»، «باور کردند»، «امن و اعتماد قلبی یافتند».
بِاللَّهِ: «بِـ» حرف جر است؛ «الله» اسم جلاله و مجرور به حرف جر؛ از نظر معنا: «به الله».
وَرَسولِهِ: «وَ» حرف عطف است؛ «رَسولِ» ریشه: «ر س ل»؛ اسم، مجرور به عطف بر «الله»، و مضاف است؛ «هِ» ضمیر متصل سوم‌شخص مفرد مذکر و مضاف‌الیه است؛ از نظر معنا: «و پیامبر او»، «و فرستادهٔ او».

ثُمَّ لَم يَرتابوا

سپس شک نکرده‌اند.

ثُمَّ: حرف عطف با معنای ترتیب همراه با فاصله یا مرحلهٔ بعد؛ از نظر معنا: «سپس»، «بعد از آن».
لَم: حرف نفی، جزم و قلب؛ فعل مضارع را مجزوم می‌کند و معنای آن را به گذشته می‌برد؛ از نظر معنا: «نکردند»، «هرگز نکردند» بسته به بافت.
يَرتابوا: ریشه: «ر ي ب»؛ فعل مضارع مجزوم به «لَم»؛ از افعال خمسه است و علامت جزم آن حذف «ن» است؛ «واو» ضمیر فاعلی برای جمع مذکر؛ از باب افتعال «اِرتابَ»؛ از نظر معنا: «شک کنند»، «دچار تردید شوند»، «بدگمان شوند».

وَجاهَدوا بِأَموالِهِم وَأَنفُسِهِم في سَبيلِ اللَّهِ

و با دارایی‌ها و جان‌های خود در راه الله جهاد کرده‌اند.

وَجاهَدوا: «وَ» حرف عطف است؛ «جاهَدوا» ریشه: «ج ه د»؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص جمع مذکر؛ از باب مفاعله «جاهَدَ»؛ «واو» ضمیر فاعلی است؛ از نظر معنا: «جهاد کردند»، «کوشش بسیار کردند»، «با تمام توان تلاش کردند».
بِأَموالِهِم: «بِـ» حرف جر است؛ «أَموالِ» ریشه: «م و ل»؛ جمع «مال»، اسم مجرور به حرف جر و مضاف؛ «هِم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر و مضاف‌الیه؛ از نظر معنا: «با دارایی‌هایشان»، «با اموالشان».
وَأَنفُسِهِم: «وَ» حرف عطف است؛ «أَنفُسِ» ریشه: «ن ف س»؛ جمع «نَفْس»، اسم مجرور به عطف بر «أموال»، و مضاف؛ «هِم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر و مضاف‌الیه؛ از نظر معنا: «و جان‌هایشان»، «و خودشان»، «و وجودشان».
في: حرف جر؛ از نظر معنا: «در»، «در مسیرِ»، «در چارچوبِ».
سَبيلِ: ریشه: «س ب ل»؛ اسم مجرور به «في» و مضاف؛ از نظر معنا: «راه»، «مسیر»، «طریق».
اللَّهِ: اسم جلاله؛ مضاف‌الیه و مجرور؛ از نظر معنا: «الله».

أُولٰئِكَ هُمُ الصّادِقونَ

آنان همان راستگویان‌اند.

أُولٰئِكَ: اسم اشاره برای جمعِ دور؛ مبنی است و در جایگاه مبتدا می‌آید؛ از نظر معنا: «آنان»، «آن گروه».
هُمُ: ضمیر منفصل سوم‌شخص جمع مذکر؛ در این ساخت می‌تواند ضمیر فصل برای تأکید باشد؛ از نظر معنا: «همانان»، «خودِ آنان».
الصّادِقونَ: ریشه: «ص د ق»؛ اسم فاعل از «صَدَقَ»، جمع مذکر سالم و مرفوع با علامت «واو»؛ از نظر معنا: «راستگویان»، «درست‌کرداران»، «کسانی که در ادعای خود صادق‌اند».