104-005-033-همزة

وَما أَدراكَ مَا الحُطَمَةُ

و چه چیز تو را آگاه کرد که حُطَمه چیست؟

وَ: حرف عطف یا استیناف؛ از نظر ریشه واژهٔ مستقل است؛ برای پیوند دادن جمله یا آغاز جمله‌ای تازه می‌آید؛ معنا: «و».

ما: اسم استفهام، مبنی بر سکون، در محل رفع مبتدا؛ از ریشهٔ اسمیِ «ما»؛ برای پرسش از حقیقت و عظمت چیزی به‌کار رفته است؛ معنا: «چه چیز».

أَدراكَ: فعل ماضی، مبنی بر فتح مقدر بر الف برای تعذر؛ از ریشهٔ «د ر ي»؛ باب إفعال، «أدرى يُدري»؛ «ک» ضمیر متصل در محل نصب مفعول‌به است؛ معنا: «تو را آگاه کرد»، «تو را دانا ساخت».

ما: اسم استفهام، مبنی بر سکون، در محل رفع مبتدا؛ از ریشهٔ اسمیِ «ما»؛ در این ساخت برای بیان ناشناختگی و هراس‌انگیز بودنِ حقیقتِ پس از خود آمده است؛ معنا: «چه چیز»، «چیست».

الحُطَمَةُ: اسم، معرفه با «ال»، مرفوع با ضمه؛ از ریشهٔ «ح ط م» به معنای شکستن، خرد کردن و درهم کوبیدن؛ بر وزن «فُعَلَة» و صیغهٔ مبالغه است؛ نامی برای آتشی است که هرچه را در آن افتد خرد و نابود می‌کند؛ معنا: «حُطَمه»، «کوبنده و خردکننده».