وَاللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَسوگند به شب، هنگامی که فرا میرسد یا میگذرد. وَ - ریشه: حرف است و ریشهٔ اشتقاقی ندارد.
- گرامر: حرفِ قسم و حرفِ جر؛ «اللَّيْلِ» را مجرور میکند.
- معانی: سوگند به؛ قسم به.
اللَّيْلِ - ریشه: ل ي ل.
- گرامر: اسم، معرفه با «الـ»، مفرد، مذکر، مجرور به حرف قسم «وَ»؛ نشانهٔ جرّ آن کسره است.
- معانی: شب؛ فاصلهٔ زمانی از غروب خورشید تا طلوع فجر یا خورشید.
إِذَا - ریشه: اسمِ مبنی است و ریشهٔ صرفیِ فعلی ندارد.
- گرامر: ظرفِ زمان برای آینده، مبنی بر سکون در محل نصب؛ به معنای «هنگامی که» و معمولاً بر سر فعل میآید.
- معانی: هنگامی که؛ آنگاه که؛ وقتی که.
عَسْعَسَ - ریشه: ع س ع س.
- گرامر: فعل ماضی، مبنی بر فتح؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هُوَ» است که به «اللَّيْلِ» بازمیگردد. این فعل از ساختِ تکراریِ چهارحرفی است.
- معانی: رو آورد و تاریک شد؛ یا واپس رفت و به پایان رسید. در این آیه، هر دو معنا محتمل دانسته شده است: شب هنگام آمدن و فراگیرشدن تاریکی، یا هنگام رفتن و رویآوردن سپیده.
|
