| لِمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ برای هر یک از شما که بخواهد پیشی گیرد یا واپس بماند. لِمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَبرای هر کس از شما که بخواهد پیشی گیرد یا واپس بماند. لِمَنْ
«لِـ» حرف جر است، از ریشه نیست و معنای «برایِ» میدهد. «مَنْ» اسم موصولِ مبنی و به معنای «کسی که / هر کس که» است؛ مجموعاً: «برای کسی که». شَاءَ
فعل ماضی، مفرد مذکر غایب، از ریشهٔ «ش ي أ» است؛ معنای آن «خواست، اراده کرد» است. فاعل آن ضمیر پنهان «هُوَ» است که به «مَنْ» بازمیگردد. مِنْكُمْ
«مِنْ» حرف جر و به معنای «از» است. «كُمْ» ضمیر متصلِ مخاطبِ جمع، مبنی در محل جر بهسبب حرف جر است؛ مجموعاً: «از شما». أَنْ
حرف مصدری و نصب است، از ریشه نیست. فعل مضارع پس از خود را منصوب میکند و همراه آن، معنای مصدر میسازد؛ در اینجا: «اینکه / که». يَتَقَدَّمَ
فعل مضارع منصوب به «أَنْ»، از باب تفعّل، از ریشهٔ «ق د م» است؛ معنای آن «پیشی گیرد، جلو برود، پیشقدم شود» است. نشانهٔ نصب آن فتحهٔ آشکار در پایان فعل است. أَوْ
حرف عطف است، از ریشه نیست و معنای «یا» میدهد؛ میان دو کار، یعنی پیشی گرفتن و واپس ماندن، پیوند برقرار میکند. يَتَأَخَّرَ
فعل مضارع منصوب، معطوف بر «يَتَقَدَّمَ»، از باب تفعّل، از ریشهٔ «أ خ ر» است؛ معنای آن «پس بماند، عقب رود، تأخیر کند» است. نشانهٔ نصب آن فتحهٔ آشکار در پایان فعل است. | 