060-009-109-ممتحنة

« Back to Glossary Index
فقط الله شما را از دوست بودن با کسانی باز میدارد که با شما در دین جنگ کردند و شما را از مکانهای خودتان اخراج نمودند و یا به اخراج کردن شما، کمک کردند و هر کس با چنین کسانی دوستی کند ستمکار خواهد بود (از این آیات پیداست که کافران مکه آنقدر به پیغمبر اسلام و مسلمانان در مکه سخت گیری کردند که آنان مجبور شدند از مکه به مدینه هجرت نمایند منتها خالق عالم نیز کمک فرمود که گروهی از ثروتمندان مدينه، اطلاع دادند، اگر مسلمانان از مکه هجرت کنند و به مدینه بیایند آنان با آغوش باز آنان را می پذیرند و این کمک کنندگان را انصار میگفتند) (۹)
إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَىٰ إِخْرَاجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ ۚ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

خدا فقط شما را از دوستی با کسانی بازمی‌دارد که در امر دین با شما جنگیدند و شما را از خانه‌هایتان بیرون راندند و در بیرون‌راندن شما یکدیگر را یاری کردند؛ و هر کس آنان را به دوستی بگیرد، پس آنان همان ستمکاران‌اند.


إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ

خدا فقط شما را بازمی‌دارد از کسانی که …

شرح واژه‌ها:

  • إِنَّمَا: ابزار حصر؛ از «إنّ» + «ما»، برای محدود کردن حکم.
  • يَنْهَاكُمُ: فعل مضارع، باب نَهی؛ ریشه «ن هـ ي»، صیغه سوم شخص مفرد، مفعول «کم».
  • اللَّهُ: اسم جلاله، فاعل مرفوع.
  • عَنِ: حرف جر.
  • الَّذِينَ: اسم موصول جمع مذکر.

قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ

با شما در دین جنگیدند

شرح واژه‌ها:

  • قَاتَلُوا: فعل ماضی، باب مفاعله، ریشه «ق ت ل»، دلالت بر درگیری دوطرفه.
  • كُمْ: ضمیر متصل، مفعول.
  • فِي: حرف جر.
  • الدِّينِ: اسم مجرور، ریشه «د ي ن»، به معنای آیین و باور.

وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ

و شما را از خانه‌هایتان بیرون کردند

شرح واژه‌ها:

  • وَ: حرف عطف.
  • أَخْرَجُوا: فعل ماضی، باب إفعال، ریشه «خ ر ج»، به معنای بیرون راندن.
  • كُمْ: ضمیر مفعولی.
  • مِنْ: حرف جر.
  • دِيَارِ: جمع «دار»، اسم مجرور.
  • كُمْ: ضمیر ملکی.

وَظَاهَرُوا عَلَىٰ إِخْرَاجِكُمْ

و برای بیرون راندن شما با یکدیگر همکاری کردند

شرح واژه‌ها:

  • وَ: حرف عطف.
  • ظَاهَرُوا: فعل ماضی، باب مفاعله، ریشه «ظ هـ ر»، به معنای پشتیبانی و همدستی.
  • عَلَىٰ: حرف جر، دلالت بر تسلط یا کمک.
  • إِخْرَاجِ: مصدر باب إفعال، ریشه «خ ر ج».
  • كُمْ: ضمیر مضاف‌الیه.

أَنْ تَوَلَّوْهُمْ

که آنان را به دوستی بگیرید

شرح واژه‌ها:

  • أَنْ: حرف مصدریه و ناصبه.
  • تَوَلَّوْا: فعل مضارع منصوب، باب تفعّل، ریشه «و ل ي»، به معنای سرپرستی و دوستی.
  • هُمْ: ضمیر مفعولی.

وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

و هر کس آنان را به دوستی بگیرد، پس آنان همان ستمکاران‌اند

شرح واژه‌ها:

  • وَ: حرف عطف.
  • مَنْ: اسم شرط.
  • يَتَوَلَّهُمْ: فعل مضارع، باب تفعّل، ریشه «و ل ي»، ضمیر «هم» مفعول.
  • فَ: فای نتیجه.
  • أُولَٰئِكَ: اسم اشاره جمع دور.
  • هُمُ: ضمیر فصل برای تأکید.
  • الظَّالِمُونَ: جمع اسم فاعل، ریشه «ظ ل م»، به معنای ستمگران.

//// رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ

بله، از نظر نقش «أَن» کاملاً همان ساختار را دارد، با این تفاوت که اینجا «أَن» هیچ بار منفی هم در ترجمه نمی‌سازد.

توضیح دقیق:

در عبارت
وَأَلْقَىٰ فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ

«أَن» باز هم حرف مصدری است. فعل بعد از آن «تَمِيدَ» را به صورت مصدر درمی‌آورد.

اما تفاوت مهم با آیه قبلی این است که اینجا فعلِ قبل از «أَن» نهی‌کننده نیست.

در آیه قبلی:
يَنْهَاكُمُ اللَّهُ أَن تَوَلَّوهُم
فعل «يَنْهَى» ذاتاً معنای بازداشتن دارد، بنابراین حاصل کار منفی است.

اما در این آیه:
أَلْقَىٰ فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ
خدا در زمین کوه‌های استوار افکند

بعد می‌گوید:
أَن تَمِيدَ بِكُمْ
یعنی:
تا زمین با شما نلرزد / برای اینکه زمین شما را نلرزاند

اینجا «أَن» جمله را منفی نمی‌کند، بلکه هدف و نتیجه‌ی کار را بیان می‌کند.

پس از نظر نحوی:
«أَن» در هر دو آیه حرف مصدری است
منفی یا مثبت شدن معنا کاملاً به فعل قبل از آن بستگی دارد

خلاصه:
در آیه اول، منفی بودن معنا از «يَنْهَى» می‌آید
در این آیه، آرامش و جلوگیری از لرزش معنا می‌دهد، بدون اینکه «أَن» خودش منفی‌کننده باشد

Nach oben scrollen