وَالَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْهَا صُمًّا وَعُمْيَانًاو کسانی که چون به آیات پروردگارشان تذکر داده شوند، کر و کور بر آن‌ها فرو نمی‌افتند. وَالَّذِينَ - ریشه: «الَّذِي»؛ اسم موصول، از ریشهٔ مستقل صرفی مشتق نشده است.
- گرامر: «وَ» حرف عطف؛ «الَّذِينَ» اسم موصول جمع مذکر، در این آیه مبتدا است.
- معنا: و کسانی که.
إِذَا - ریشه: ندارد؛ حرف است.
- گرامر: ظرف زمان و شرط، برای بیان وقوع چیزی در آینده یا هرگاه.
- معنا: هنگامی که، هرگاه.
ذُكِّرُوا - ریشه: «ذ ک ر».
- گرامر: فعل ماضی مجهول، باب تفعیل؛ «واو» ضمیر متصل، نائب فاعل و نشانهٔ جمع مذکر؛ فعل در جملهٔ شرطیِ پس از «إِذَا» آمده است.
- معنا: به آنان تذکر داده شد، یادآوری شدند، پند داده شدند.
بِآيَاتِ - ریشه: «أ ی ی»؛ «آيات» جمع «آيَة».
- گرامر: «بِ» حرف جر؛ «آيات» اسم مجرور با «باء» و مضاف.
- معنا: به آیات، به نشانه‌ها.
رَبِّهِمْ - ریشه: «ر ب ب».
- گرامر: «رَبّ» اسم، مضاف؛ «هِمْ» ضمیر متصل، مضاف‌إلیه و برای جمع مذکر غایب.
- معنا: پروردگارشان.
لَمْ - ریشه: ندارد؛ حرف است.
- گرامر: حرف نفی، جزم و قلب؛ فعل مضارع پس از خود را مجزوم و معنای آن را به گذشتهٔ منفی تبدیل میکند.
- معنا: نکردند، نـ.
يَخِرُّوا - ریشه: «خ ر ر».
- گرامر: فعل مضارع، مرفوع؛ چون پس از «لَمْ» آمده، مجزوم است و نشانهٔ جزم آن حذف نون است؛ «واو» ضمیر متصل، فاعل.
- معنا: فرو نمی‌افتند، به زمین نمی‌افتند.
عَلَيْهَا - ریشه: «عَلَى» حرف جر است و ریشهٔ صرفی ندارد؛ «هَا» ضمیر متصل است.
- گرامر: «عَلَى» حرف جر؛ «هَا» ضمیر مجرور و متعلق به «يَخِرُّوا»؛ ضمیر به آیات بازمی‌گردد.
- معنا: بر آن‌ها، در برابر آن‌ها.
صُمًّا - ریشه: «ص م م».
- گرامر: حال منصوب از فاعل «يَخِرُّوا»؛ جمع «أَصَمّ».
- معنا: در حالی که کر باشند؛ ناشنواوار و بی‌اعتنا.
وَعُمْيَانًا - ریشه: «ع م ي».
- گرامر: «وَ» حرف عطف؛ «عُمْيَانًا» حال منصوب و معطوف به «صُمًّا»؛ جمع «أَعْمَى».
- معنا: و در حالی که کور باشند؛ نابیناوار و بدون بصیرت.
|
