م-ل-أ

شش بار به‌صورت فعل باب اول مُلِئَتْ — «پر شد / آکنده شد»

یک بار به‌صورت فعل باب هشتم ٱمْتَلَأْ — «پر شو / آکنده شو»

۳۰ بار به‌صورت اسم مَلَأ — «سران قوم / اشراف / بزرگان»

مَلَأ (با فتحه بر «م» و «ل») واژه‌ای عربی است و چند کاربرد دارد. معنای دقیقش از جمله و حرکت‌گذاری مشخص می‌شود.

۱) جمعی از بزرگان و صاحب‌نفوذان

رایج‌ترین کاربرد قرآنی و کلاسیک آن:

• مَلَأ = گروهی از اشراف، سران قوم، بزرگان و افراد بانفوذ یک جامعه
• معمولاً به کسانی گفته می‌شود که در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اجتماعی اثرگذارند.

مثال:

• قالَ المَلَأُ مِن قَومِهِ«بزرگان / سران قوم او گفتند.»

در این کاربرد، «مَلَأ» اسم جمع است؛ یعنی در ظاهر مفرد است، ولی بر یک گروه دلالت دارد.

۲) پُری و انباشته‌بودن

اگر به صورت فعل، یعنی مَلَأَ خوانده شود:

• مَلَأَ الإناءَ = ظرف را پُر کرد.
• مَلَأَ قلبَه فرحًا = دلش را از شادی پُر کرد.

۳) پر کردن، مقدارِ پُرِ یک چیز

از همین ریشه، در تعبیرهایی مانند این دیده می‌شود:

• مِلْءُ الإناء = به اندازهٔ پُریِ ظرف؛ تمامِ گنجایش ظرف.
• مَلآن / مَلأى = پُر؛ برای مذکر و مؤنث.مثال: كأسٌ مَلأى = جامی پُر.

ریشه‌شناسی

ریشهٔ آن م ل أ است. معنای پایه‌ای این ریشه در عربی، پُر شدن و پُر کردن است.

ارتباط معنای «سران قوم» با «پُر کردن» چنین توضیح داده می‌شود:
به گروهی از بزرگان جامعه «مَلَأ» گفته‌اند، چون حضور، شکوه، شمار یا نفوذشان مجلس و چشم مردم را «پُر» می‌کرد؛ یا چون از افراد کامل و برجستهٔ قوم شمرده می‌شدند.

واژه‌های هم‌ریشه

• مَلَأَ: پُر کرد
• يَملَأُ: پُر می‌کند
• مِلْء: مقدار پُری
• مملوء: پُر شده
• امتلأ: پُر شد
• ملآن: پُر

بنابراین، اگر «مَلَأ» را جدا از جمله ببینیم، نخستین معنای محتملش «سران و اشراف قوم» است؛ اما با تغییر حرکت، می‌تواند فعلِ «پُر کرد» هم باشد.

یک بار به‌صورت اسم مِلْء — «پُری، به اندازهٔ پُرِ یک چیز»

دو بار به‌صورت اسم فاعل مَالِئُون — «پرکنندگان / کسانی که پُر می‌کنند»