| ریشۀ سهحرفی (ص د ف ) پنج بار در قرآن آمده است، در دو صورت مشتقشده: |
چهار بار به صورت فعل باب اوّل (صَدَفَ — روی گرداند / منحرف شد / اعراض کرد) |
یک بار به صورت اسم (صَّدَفَيْن — دو صَدَف / دو جانب کوه / دو دیوارۀ کوه) |
واژه: الصَّدَفَيْنِ / صَدَفَيْنِمعنی در عربیصَدَفَيْنِ صورتِ دوگانهٔ واژهٔ صَدَف است. در کاربرد قرآنی و کهن عربی، الصَّدَفَيْنِ یعنی:
نمونهٔ معروف آن در قرآن است:
در اینجا الصَّدَفَيْنِ به دو بخش بلند و روبهروی کوه اشاره دارد که میان آنها فاصله یا گذرگاهی بوده است. اطلاعات صرفی
واژهٔ الصَّدَفَيْنِ معمولاً بعد از حروفی مثل بَيْنَ میآید؛ چون بَيْنَ ظرف است و اسم بعد از آن معمولاً در حالت جر قرار میگیرد، بنابراین شکل الصَّدَفَيْنِ بهکار میرود. کاربرد در زبان عربی۱. در معنای کوه و دیوارهٔ کوهبَيْنَ الصَّدَفَيْنِ مثال:
۲. در معنای «صدف دریایی»واژهٔ صَدَف در عربی امروز بیشتر به معنی صدف دریایی هم بهکار میرود. مثال:
اما در عبارت قرآنی الصَّدَفَيْنِ، معنیِ «دو صدف دریایی» منظور نیست، بلکه معنیِ دو سوی کوه است. اطلاعات ریشهشناسیواژهٔ صَدَف از ریشهٔ سهحرفی ص د ف آمده است. این ریشه در عربی چند معنای نزدیک دارد، از جمله:
پس در الصَّدَفَيْنِ، پیوند معنایی اصلی با «دو جانب، دو پهلو یا دو سوی بلند» است. ۳ مترادف عربیبرای معنای دو سوی کوه / دو دیوارهٔ کوه:
۳ متضاد عربیبرای معنای «دو سویه / دو کناره»، متضادهای معنایی میتوانند اینها باشند:
خلاصهالصَّدَفَيْنِ یعنی دو سوی کوه یا دو دیوارهٔ روبهروی کوه. |
فعل، باب اول: صَدَفَ / يَصْدِفُ — روی گرداندن، دوری کردن
اسم: الصَّدَفَيْنِ — دو صخره / دو کوه / دو کناره کوه
|