034-032-045-سبأ

گروهی که استکبار ورزیدند، به کسانی که ناتوان شمرده شده بودند، گفتند: «آیا ما شما را از هدایت بازداشتیم، پس از آنکه هدایت به شما رسید؟ بلکه خودتان مجرم بودید.»

قالَ الَّذينَ استَكبَروا لِلَّذينَ استُضعِفوا

کسانی که استکبار ورزیدند، به کسانی که ناتوان شمرده شده بودند، گفتند:

قالَ: از ریشهٔ «ق‌و‌ل»؛ فعل ماضی، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ یعنی گفت.

الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ یعنی کسانی که.

استَكبَروا: از ریشهٔ «ک‌ب‌ر»؛ فعل ماضی، باب استفعال، سوم‌شخص جمع مذکر؛ یعنی استکبار ورزیدند، خود را بزرگ پنداشتند و تکبر کردند.

لِـ: حرف جر؛ یعنی به یا برای.

الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ یعنی کسانی که.

استُضعِفوا: از ریشهٔ «ض‌ع‌ف»؛ فعل ماضی مجهول، باب استفعال، سوم‌شخص جمع مذکر؛ یعنی ناتوان شمرده شدند یا به ضعف کشانده شدند.

أَنَحنُ صَدَدناكُم عَنِ الهُدىٰ بَعدَ إِذ جاءَكُم

آیا ما شما را از هدایت بازداشتیم، پس از آنکه هدایت به شما رسید؟

أَ: همزهٔ استفهام؛ برای پرسش، در اینجا همراه با انکار و ردّ ادعا.

نَحنُ: ضمیر منفصل، اول‌شخص جمع؛ یعنی ما.

صَدَدناكُم: از ریشهٔ «ص‌د‌د»؛ فعل ماضی، اول‌شخص جمع، همراه با «کُم» به‌عنوان ضمیر مفعولی؛ یعنی شما را بازداشتیم یا مانع شدیم.

عَنِ: حرف جر؛ یعنی از.

الهُدىٰ: از ریشهٔ «ه‌د‌ی»؛ اسم معرفه با «ال»؛ مجرور به «عن»؛ یعنی هدایت و راه درست.

بَعدَ: اسم زمان و ظرف؛ منصوب؛ یعنی پس از یا بعد از.

إِذ: ظرف زمان؛ یعنی هنگامی که یا آن‌گاه که.

جاءَكُم: از ریشهٔ «ج‌ی‌ء»؛ فعل ماضی، سوم‌شخص مفرد مذکر، همراه با «کُم» به‌عنوان ضمیر مفعولی یا وابسته؛ یعنی به شما آمد یا به شما رسید.

بَل كُنتُم مُجرِمينَ

بلکه خودتان مجرم بودید.

بَل: حرف اضراب؛ یعنی بلکه، بلکه چنین نیست و حقیقت این است که.

كُنتُم: از ریشهٔ «ک‌و‌ن»؛ فعل ماضی ناقص، دوم‌شخص جمع؛ یعنی بودید.

مُجرِمينَ: از ریشهٔ «ج‌ر‌م»؛ اسم فاعل از باب إفعال، جمع مذکر سالم، خبر «کنتم» و منصوب؛ یعنی مجرمان، گناهکاران یا کسانی که مرتکب جرم شدند.