| آیا ما نبودیم که پیشینیان را هلاک کردیم؟ (16) |
أَلَم نُهلِكِ الأَوَّلينَآیا پیشینیان را هلاک نکردیم؟ أَ ریشه: حرف، ریشهٔ اشتقاقی ندارد؛ از نظر گرامری: همزهٔ استفهام، حرف پرسشی؛ معنا: آیا؟ این پرسش در اینجا برای تأکید و یادآوری است. لَم ریشه: حرف، ریشهٔ اشتقاقی ندارد؛ از نظر گرامری: حرف نفی، جزم و قلب؛ فعل مضارع را منفی و مجزوم می‌کند و معنای آن را به گذشته برمی‌گرداند؛ معنا: نکرد، هرگز نکرد. نُهْلِكِ ریشه: ه ل ك؛ از نظر گرامری: فعل مضارع، باب إفعال، متکلمِ مع‌الغیر، مرفوع در اصل و پس از «لَم» مجزوم؛ کسرهٔ پایانی برای پرهیز از برخورد دو ساکن پیش از «الـ» در واژهٔ بعد آمده است؛ معنا: هلاک می‌کنیم، نابود می‌کنیم؛ با «لَم»: هلاک نکردیم، نابود نکردیم. الأَوَّلِينَ ریشه: أ و ل؛ از نظر گرامری: اسم، جمع مذکر سالمِ «أَوَّل»، منصوب به عنوان مفعول‌بهِ «نُهْلِكِ»، و نشانهٔ نصب آن یاء است؛ معنا: نخستین‌ها، پیشینیان، مردمان و امت‌های گذشته. |
این آیات از سورهٔ مرسلات، پس از یادآوری نشانه‌های قیامت، سرنوشت تکذیب‌کنندگان را بیان می‌کنند:
برداشت کلی من این است که آیات هم هشدار تاریخی هستند و هم هشدار اخلاقی: قدرت، تمدن و فرصت انسان دائمی نیست؛ اگر جامعه‌ای بر ظلم، فساد و انکار حقیقت بنا شود، ممکن است به سرنوشت جوامع پیشین دچار شود. بااین‌حال، نباید این آیات را مجوزی برای قضاوت عجولانه دربارهٔ هر حادثه یا هر فرد دانست؛ تشخیص نهاییِ جرم و کیفر با خداست، و وظیفهٔ انسان بیشتر عبرت گرفتن، اصلاح خود و جلوگیری از ستم است. |
هلاک واژه‌ای عربی است و در فارسی هم بسیار به‌کار می‌رود.بسته به جمله، چند معنی دارد:
ریشه «هلاک» از ریشهٔ عربی ه ل ک می‌آید. فعل اصلی آن هَلَكَ است، به معنای:
از همین ریشه واژه‌های زیر نیز ساخته شده‌اند:
در فارسی، «هلاک» هم به صورت اسم به کار می‌رود («هلاکِ دشمن») و هم در ساخت‌های فعلی و گفتاری («هلاک شدم»، «هلاک شد»). |