089-025-010-فجر

فَيَوْمَئِذٍ لَا يُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ

پس در آن روز، هیچ‌کس مانند عذاب‌کردن او عذاب نمی‌کند.

فَـ: حرف عطف یا نتیجه؛ بر پیوستگی و نتیجه دلالت می‌کند؛ «پس»، «آنگاه».

يَوْمَ: اسم؛ از ریشهٔ «ی‌و‌م»؛ به معنای «روز»؛ در اینجا ظرف زمان است و به روز قیامت اشاره دارد.

ئِذٍ: «إذ» اسم مبنی به معنای «هنگامی که» یا «آن‌گاه» است و «یومئذٍ» یعنی «در آن روز»؛ تنوینِ «ئذٍ» عوض از جمله یا عبارت حذف‌شده است.

لَا: حرف نفی؛ فعل مضارع پس از خود را نفی می‌کند؛ «نمیـ»، «هیچ».

يُعَذِّبُ: فعل مضارع، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ از ریشهٔ «ع‌ذ‌ب» و باب تفعیل؛ به معنای «عذاب می‌کند»، «کیفر می‌دهد»؛ فاعل آن «أحدٌ» است.

عَذَابَهُ: «عذاب» اسم، از ریشهٔ «ع‌ذ‌ب»؛ به معنای «کیفر»، «شکنجه» و «مجازات سخت»؛ «هُ» ضمیر متصل سوم‌شخص مفرد مذکر، به معنای «او»؛ مجموعاً «عذاب او»؛ مفعول مطلقِ نوعی است و برای تأکید و بیان شدت عذاب آمده است.

أَحَدٌ: اسم نکره؛ از ریشهٔ «أ‌ح‌د»؛ به معنای «هیچ‌کس»؛ فاعلِ مؤخرِ «يُعَذِّبُ» است و چون نکره و در سیاق نفی آمده، معنای «هیچ‌کس» می‌دهد.