068-010-003-قلم

آیه 10 „وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَّهِينٍ“:

تحلیل دستوری:

1. وَلَا تُطِعْ:
   • „وَ“ (و): حرف عطف است که در این‌جا به معنای «و» یا «پس» می‌آید.
   • „لَا“ (لا): حرف نفی جازمه است که فعل مضارع را مجزوم می‌کند.
   • „تُطِعْ“ (تُطِع): فعل مضارع مجزوم است. فعل امر منفی دوم شخص مفرد مذکر از ریشه „ط و ع“ به معنی اطاعت کردن است.
2. كُلَّ حَلَّافٍ:
   • „كُلَّ“ (کل): اسم به معنای «هر» یا «تمام»، و در این‌جا منصوب است چرا که مفعول به برای فعل „تُطِعْ“ محسوب می‌شود.
   • „حَلَّافٍ“ (حلّاف): اسم فاعل از ریشه „ح ل ف“ به معنی بسیار سوگند خورنده است و به صورت مضاف‌الیه قرار گرفته است.
3. مَّهِينٍ:
   • „مَّهِينٍ“ (مهین): صفت برای „حلّاف“ است که حالت جر دارد و از ریشه „ه و ن“ به معنای حقیر و پست است.

تحلیل معنایی:

• ریشه‌های کلمات:
  • „ط و ع“: به معنی اطاعت کردن.
  • „ح ل ف“: به معنی سوگند خوردن.
  • „ه و ن“: به معنی حقیر بودن.

نوع جمله:

این جمله، یک جمله امری منفی است که در آن از اطاعت کردن از کسی که بسیار سوگند می‌خورد و حقیر است منع شده است. این نوع جمله‌ها معمولاً در مقام نصیحت یا هشدار استفاده می‌شوند.

در این آیه به نوعی توصیه اخلاقی داده شده است که نباید از افرادی که ویژگی‌هایی چون زیاد سوگند خوردن و حقارت دارند، پیروی کرد.