و-د-د

« Back to Glossary Index
ریشهٔ ثلاثی (و د د) در قرآن ۲۹ بار و در پنج صورتِ صرفی آمده است:

۱۷ بار به‌صورت فعل باب اول وَدَّ — «دوست داشت / آرزو کرد»

۸ بار به‌صورت اسم مَوَدَّة — «محبت، دوستی»

۱ بار به‌صورت نام خاص وَدّ — «وَدّ؛ نام یکی از بت‌ها»

۱ بار به‌صورت اسم وُدّ — «دوستی، محبت»

۲ بار به‌صورت صفت اسمی وَدُود — «بسیار دوست‌دار، مهربان»

«الوَدودُ» واژه‌ای عربی است و با توجه به کاربردش چند لایهٔ معنایی دارد:

معناها

  1. بسیار دوست‌دار / بسیار محبت‌کننده
    • کسی که محبت فراوان دارد و بندگان یا دیگران را دوست می‌دارد.
    • در کاربرد دینی، از نام‌های خداوند است:

      «وَهُوَ الغَفورُ الوَدودُ»؛ یعنی او بسیار آمرزنده و بسیار دوست‌دار است.

  2. بسیار دوست‌داشتنی / محبوب
    • می‌تواند به کسی گفته شود که دیگران بسیار او را دوست دارند.
    • بنابراین «ودود» گاهی هم معنای دوست‌دار و هم دوست‌داشته‌شده می‌دهد؛ هرچند در مورد نام الهی، معمولاً هر دو معنا را در بر می‌گیرد.
  3. مهربان، صمیمی و سرشار از مودّت
    • در توصیف انسان، می‌تواند به فردی گرم، مهربان و دارای علاقهٔ صادقانه به دیگران اشاره کند.

معنای ریشه

این ریشه بر دوستی، محبت، میل قلبی، علاقهٔ پایدار و آرزوی خیر برای دیگری دلالت دارد.

ساخت واژه

«وَدود» بر وزن فَعول است. این قالب در عربی معمولاً معنای شدت، فراوانی یا پایداریِ صفت می‌دهد؛ مانند:

  • غَفور: بسیار آمرزنده
  • شَکور: بسیار سپاس‌پذیر / بسیار قدردان
  • وَدود: بسیار دوست‌دار و دارای محبت فراوان

پس «الوَدود» فقط «دوست‌دار» به معنای ساده نیست، بلکه دلالت بر محبتی فراگیر، عمیق و همیشگی دارد.

Verb (form I) -to love, to wish

(2:96:9) yawadduيَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ
(2:105:2) yawadduمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَلَا الْمُشْرِكِينَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِنْ خَيْرٍ مِنْ رَبِّكُمْ
(2:109:1) waddaوَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا
(2:266:1) ayawadduأَيَوَدُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تَكُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنَابٍ
(3:30:14) tawadduوَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا
(3:69:1) waddatوَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ
(3:118:12) waddūلَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ
(4:42:2) yawadduيَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّىٰ بِهِمُ الْأَرْضُ
(4:89:1) waddūوَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَوَاءً
(4:102:28) waddaوَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ
(8:7:8) watawaddūnaوَتَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذَاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ
(15:2:2) yawadduرُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ
(33:20:8) yawaddūوَإِنْ يَأْتِ الْأَحْزَابُ يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِي الْأَعْرَابِ
(58:22:8) yuwāddūnaلَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ
(60:2:11) wawaddūوَيَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ وَأَلْسِنَتَهُمْ بِالسُّوءِ وَوَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ
(68:9:1) waddūوَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ
(70:11:2) yawadduيَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ

Noun

(4:73:12) mawaddatunلَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ
(5:82:12) mawaddatanوَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَىٰ
(29:25:8) mawaddataوَقَالَ إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثَانًا مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا
(30:21:13) mawaddatanوَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً
(42:23:16) l-mawadataلَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَىٰ
(60:1:11) bil-mawadatiلَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ
(60:1:35) bil-mawadatiتُسِرُّونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا أَخْفَيْتُمْ وَمَا أَعْلَنْتُمْ
(60:7:10) mawaddatanعَسَى اللَّهُ أَنْ يَجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ الَّذِينَ عَادَيْتُمْ مِنْهُمْ مَوَدَّةً

Proper noun

(71:23:7) waddanوَقَالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا

Noun

(19:96:9) wuddanإِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَٰنُ وُدًّا

Nominal

(1)Noun

(85:14:3) l-wadūduوَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ

(2)Adjective

(11:90:9) wadūdunوَاسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ
Nach oben scrollen