005-110-114-مائدة

آن‌گاه که الله فرمود: «ای عیسی، پسر مریم، نعمت مرا بر خودت و بر مادرت به یاد آور؛ آن‌گاه که تو را به روح‌القدس نیرو بخشیدم، در حالی که با مردم در گهواره و در میانسالی سخن می‌گفتی؛ و آن‌گاه که کتاب و حکمت و تورات و انجیل را به تو آموختم؛ و آن‌گاه که به اذن من از گل، چیزی همانند شکل پرنده می‌آفریدی، سپس در آن می‌دمیدی و به اذن من پرنده‌ای می‌شد؛ و به اذن من نابینای مادرزاد و پیس را شفا می‌دادی؛ و آن‌گاه که مردگان را به اذن من بیرون می‌آوردی؛ و آن‌گاه که بنی‌اسرائیل را از آسیب رساندن به تو بازداشتم، هنگامی که نشانه‌های روشن را برای آنان آوردی؛ پس کسانی از آنان که کافر شدند گفتند: «این جز جادویی آشکار نیست.»»

إِذ قالَ اللهُ يا عيسَى ابنَ مَريَمَ اذكُر نِعمَتي عَلَيكَ وَعَلىٰ والِدَتِكَ

آن‌گاه که الله فرمود: «ای عیسی، پسر مریم، نعمت مرا بر خودت و بر مادرت به یاد آور.»

إِذ
حرف یا اسمِ ظرفِ زمان؛ ریشهٔ آن مستقل است؛ به معنای «هنگامی که، آن‌گاه که» و در اینجا مربوط به فعل «قال» است.

قالَ
فعل ماضی، مفرد مذکر غایب؛ ریشه: «ق و ل»؛ به معنای «گفت، فرمود».

اللهُ
اسم جلاله، فاعلِ مرفوعِ «قال»؛ نام خاص الله؛ به معنای معبودِ یگانه و شایستهٔ پرستش.

يا
حرف ندا؛ برای صدا زدن به کار می‌رود؛ به معنای «ای».

عيسَى
اسم خاص، منادا؛ مبنی بر فتح مقدر؛ نام پیامبر عیسی علیه‌السلام.

ابنَ
اسم، بدل یا صفت برای «عیسی»، منصوب؛ ریشه: «ب ن ي»؛ به معنای «پسر».

مَريَمَ
اسم خاص، مضاف‌الیه برای «ابن»، مجرور با فتحه، زیرا غیرمنصرف است؛ نام مادر عیسی علیه‌السلام.

اذكُر
فعل امر، مخاطب مفرد مذکر؛ ریشه: «ذ ك ر»؛ به معنای «به یاد آور، یاد کن».

نِعمَتي
«نِعمة» اسم، مفعول‌بهِ «اذكر» و منصوب؛ ریشه: «ن ع م»؛ به معنای «نعمت، بخشش». «ی» ضمیر متصلِ متکلم و مضاف‌الیه است: «نعمتِ من».

عَلَيكَ
«على» حرف جر؛ «کَ» ضمیر متصلِ مخاطب مفرد مذکر و مجرور؛ به معنای «بر تو».

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

عَلىٰ
حرف جر؛ به معنای «بر».

والِدَتِكَ
«والدة» اسم، مجرور به «على»؛ ریشه: «و ل د»؛ به معنای «مادر». «کَ» ضمیر متصلِ مخاطب و مضاف‌الیه است: «مادرت».

إِذ أَيَّدتُكَ بِروحِ القُدُسِ تُكَلِّمُ النّاسَ فِي المَهدِ وَكَهلًا

آن‌گاه که تو را به روح‌القدس نیرو بخشیدم، در حالی که با مردم در گهواره و در میانسالی سخن می‌گفتی.

إِذ
ظرف زمان؛ به معنای «هنگامی که» و بیانگر زمانی دیگر از نعمت‌های الله است.

أَيَّدتُكَ
فعل ماضی، متکلم وحده؛ ریشه: «أ ي د»؛ به معنای «نیرو بخشیدم، یاری کردم». «کَ» ضمیر متصل و مفعول‌به است: «تو را».

بِروحِ
«بِ» حرف جر؛ «روح» اسم مجرور؛ ریشه: «ر و ح»؛ به معنای «روح». مجموع آن به معنای «به وسیلهٔ روح» است.

القُدُسِ
اسم، مضاف‌الیه و مجرور؛ ریشه: «ق د س»؛ به معنای «پاکی و تقدس». «روح القدس» یعنی «روح پاک» و مراد جبرئیل علیه‌السلام است.

تُكَلِّمُ
فعل مضارع، مخاطب مفرد مذکر؛ ریشه: «ك ل م»؛ به معنای «سخن می‌گویی، سخن می‌گفتی». این فعل در جایگاه بیان حالِ عیسی علیه‌السلام آمده است.

النّاسَ
اسم، مفعول‌بهِ منصوب؛ ریشه: «أ ن س»؛ به معنای «مردم».

فِي
حرف جر؛ به معنای «در».

المَهدِ
اسم، مجرور به «في»؛ ریشه: «م ه د»؛ به معنای «گهواره، بستر کودک».

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

كَهلًا
اسم، معطوف بر «في المهد» از جهت معنا و منصوب؛ ریشه: «ك ه ل»؛ به معنای «مردی در میانسالی، میانسال».

وَإِذ عَلَّمتُكَ الكِتابَ وَالحِكمَةَ وَالتَّوراةَ وَالإِنجيلَ

و آن‌گاه که کتاب و حکمت و تورات و انجیل را به تو آموختم.

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

إِذ
ظرف زمان؛ به معنای «هنگامی که».

عَلَّمتُكَ
فعل ماضی، متکلم وحده؛ ریشه: «ع ل م»؛ به معنای «آموختم، تعلیم دادم». «کَ» ضمیر متصل و مفعول‌به نخست است: «تو را».

الكِتابَ
اسم، مفعول‌به دوم و منصوب؛ ریشه: «ك ت ب»؛ به معنای «کتاب، نوشتار». در اینجا می‌تواند اشاره به دانشِ نوشتن و کتاب‌های آسمانی باشد.

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

الحِكمَةَ
اسم، معطوف و منصوب؛ ریشه: «ح ك م»؛ به معنای «حکمت، دانش استوار، شناخت درست».

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

التَّوراةَ
اسم خاص، معطوف و منصوب؛ واژه‌ای غیرعربی‌شده؛ نام کتاب آسمانی نازل‌شده بر موسی علیه‌السلام.

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

الإِنجيلَ
اسم خاص، معطوف و منصوب؛ واژه‌ای غیرعربی‌شده؛ نام کتاب آسمانی نازل‌شده بر عیسی علیه‌السلام.

وَإِذ تَخلُقُ مِنَ الطّينِ كَهَيئَةِ الطَّيرِ بِإِذني فَتَنفُخُ فيها فَتَكونُ طَيرًا بِإِذني

و آن‌گاه که به اذن من از گل، چیزی همانند شکل پرنده می‌آفریدی، سپس در آن می‌دمیدی و به اذن من پرنده‌ای می‌شد.

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

إِذ
ظرف زمان؛ به معنای «هنگامی که».

تَخلُقُ
فعل مضارع، مخاطب مفرد مذکر؛ ریشه: «خ ل ق»؛ به معنای «می‌آفرینی، شکل می‌دهی». آفرینش حقیقی و مستقل تنها از آنِ الله است و این کار به اذن او انجام می‌شد.

مِنَ
حرف جر؛ به معنای «از».

الطّينِ
اسم، مجرور به «من»؛ ریشه: «ط ي ن»؛ به معنای «گل».

كَ
حرف جر و تشبیه؛ به معنای «مانندِ».

هَيئَةِ
اسم، مجرور به کافِ تشبیه و مضاف؛ ریشه: «ه ي أ»؛ به معنای «شکل، حالت، صورت».

الطَّيرِ
اسم، مضاف‌الیه و مجرور؛ ریشه: «ط ي ر»؛ به معنای «پرنده».

بِإِذني
«بِ» حرف جر؛ «إذن» اسم مجرور؛ ریشه: «أ ذ ن»؛ به معنای «اجازه، فرمان». «ی» ضمیر متکلم و مضاف‌الیه است: «به اذن من».

فَ
حرف عطف و ترتیب؛ به معنای «پس، سپس».

تَنفُخُ
فعل مضارع، مخاطب مفرد مذکر؛ ریشه: «ن ف خ»؛ به معنای «می‌دمی».

فيها
«في» حرف جر؛ «ها» ضمیر متصلِ مؤنث و مجرور؛ مرجع آن «هیئت» است؛ به معنای «در آن».

فَ
حرف عطف و نتیجه؛ به معنای «پس».

تَكونُ
فعل مضارع، مفرد مؤنث غایب؛ ریشه: «ك و ن»؛ به معنای «می‌شود، می‌گردد». فاعل آن ضمیر پنهان است که به «هیئت» بازمی‌گردد.

طَيرًا
اسم، خبرِ «تكون» و منصوب؛ ریشه: «ط ي ر»؛ به معنای «پرنده».

بِإِذني
«بِ» حرف جر؛ «إذن» اسم مجرور؛ ریشه: «أ ذ ن»؛ به معنای «اجازه، فرمان». «ی» ضمیر متکلم است؛ یعنی «به اذن من».

وَتُبرِئُ الأَكمَهَ وَالأَبرَصَ بِإِذني

و به اذن من نابینای مادرزاد و پیس را شفا می‌دادی.

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

تُبرِئُ
فعل مضارع، مخاطب مفرد مذکر؛ ریشه: «ب ر أ»؛ به معنای «شفا می‌دهی، درمان می‌کنی».

الأَكمَهَ
اسم، مفعول‌بهِ منصوب؛ ریشه: «ك م ه»؛ به معنای «نابینای مادرزاد» یا کسی که بینایی بسیار کمی دارد.

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

الأَبرَصَ
اسم، معطوف و منصوب؛ ریشه: «ب ر ص»؛ به معنای «شخص مبتلا به پیسی یا برص».

بِإِذني
«بِ» حرف جر؛ «إذن» اسم مجرور؛ ریشه: «أ ذ ن»؛ به معنای «اجازه، فرمان». «ی» ضمیر متکلم است؛ یعنی «به اذن من».

وَإِذ تُخرِجُ المَوتىٰ بِإِذني

و آن‌گاه که مردگان را به اذن من بیرون می‌آوردی.

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

إِذ
ظرف زمان؛ به معنای «هنگامی که».

تُخرِجُ
فعل مضارع، مخاطب مفرد مذکر؛ ریشه: «خ ر ج»؛ به معنای «بیرون می‌آوری».

المَوتىٰ
اسم، مفعول‌بهِ منصوب؛ مفرد آن «میّت» یا «میت» است؛ ریشه: «م و ت»؛ به معنای «مردگان».

بِإِذني
«بِ» حرف جر؛ «إذن» اسم مجرور؛ ریشه: «أ ذ ن»؛ به معنای «اجازه، فرمان». «ی» ضمیر متکلم است؛ یعنی «به اذن من».

وَإِذ كَفَفتُ بَني إِسرائيلَ عَنكَ إِذ جِئتَهُم بِالبَيِّناتِ

و آن‌گاه که بنی‌اسرائیل را از آسیب رساندن به تو بازداشتم، هنگامی که نشانه‌های روشن را برای آنان آوردی.

وَ
حرف عطف؛ به معنای «و».

إِذ
ظرف زمان؛ به معنای «هنگامی که».

كَفَفتُ
فعل ماضی، متکلم وحده؛ ریشه: «ك ف ف»؛ به معنای «بازداشتم، جلوگیری کردم».

بَني
اسم، مفعول‌بهِ منصوب و مضاف؛ مفرد آن «ابن» است؛ ریشه: «ب ن ي»؛ به معنای «فرزندان».

إِسرائيلَ
اسم خاص، مضاف‌الیه؛ نام یعقوب علیه‌السلام و نیز نام قوم منسوب به او؛ «بنی اسرائیل» یعنی «فرزندان اسرائیل».

عَنكَ
«عن» حرف جر؛ «کَ» ضمیر متصلِ مخاطب و مجرور؛ به معنای «از تو، از آسیب رساندن به تو».

إِذ
ظرف زمان؛ به معنای «هنگامی که».

جِئتَهُم
فعل ماضی، مخاطب مفرد مذکر؛ ریشه: «ج ي ء»؛ به معنای «آوردی، نزدشان آمدی». «هُم» ضمیر متصل و مفعول‌به است: «برای آنان، نزد آنان».

بِالبَيِّناتِ
«بِ» حرف جر؛ «البیّنات» اسم مجرور؛ مفرد آن «بیّنة» است؛ ریشه: «ب ي ن»؛ به معنای «نشانه‌های روشن، دلیل‌های آشکار».

فَقالَ الَّذينَ كَفَروا مِنهُم إِن هٰذا إِلّا سِحرٌ مُبينٌ

پس کسانی از آنان که کافر شدند گفتند: «این جز جادویی آشکار نیست.»

فَ
حرف عطف و نتیجه؛ به معنای «پس».

قالَ
فعل ماضی، مفرد مذکر غایب؛ ریشه: «ق و ل»؛ به معنای «گفت».

الَّذينَ
اسم موصول، جمع مذکر؛ در جایگاه فاعلِ «قال»؛ به معنای «کسانی که».

كَفَروا
فعل ماضی، جمع مذکر غایب؛ ریشه: «ك ف ر»؛ به معنای «کافر شدند، حق را انکار کردند». «واو» ضمیر فاعل است.

مِنهُم
«من» حرف جر؛ «هُم» ضمیر متصل و مجرور؛ به معنای «از آنان».

إِن
حرف نفی؛ به معنای «نیست».

هٰذا
اسم اشاره، مبنی و در محل رفع مبتدا؛ به معنای «این».

إِلّا
ادات حصر؛ به معنای «جز، مگر».

سِحرٌ
اسم، خبرِ مرفوع؛ ریشه: «س ح ر»؛ به معنای «جادو».

مُبينٌ
صفتِ «سحر» و مرفوع؛ ریشه: «ب ي ن»؛ به معنای «آشکار، روشن».