009-007-113-توبة

چگونه برای مشرکان نزد الله و نزد فرستاده‌اش پیمانی باشد؟ مگر کسانی که با آنان نزد مسجدالحرام پیمان بستید؛ پس تا زمانی که آنان در برابر شما پایدار و وفادار بمانند، شما نیز در برابر آنان پایدار و وفادار بمانید. بی‌گمان الله پرهیزگاران را دوست می‌دارد.

كَيفَ يَكونُ لِلمُشرِكينَ عَهدٌ عِندَ الله وَعِندَ رَسولِهِ إِلَّا الَّذينَ عاهَدتُم عِندَ المَسجِدِ الحَرامِ

چگونه برای مشرکان نزد الله و نزد فرستاده‌اش پیمانی باشد؟ مگر کسانی که با آنان نزد مسجدالحرام پیمان بستید.

كَيفَ: اسم استفهام؛ برای پرسش از چگونگی؛ در اینجا استفهام انکاری است، یعنی نفی و انکارِ وجود پیمانِ معتبر برای مشرکانِ پیمان‌شکن.

يَكونُ: ریشه: ك و ن؛ فعل مضارع، ناقص، مرفوع؛ صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ معنای اصلی: «باشد، وجود داشته باشد، برقرار باشد».

لِلمُشرِكينَ: «لِـ» حرف جر به معنای «برای، به سودِ، نزدِ»؛ «المُشرِكينَ» اسم جمع مذکر سالم، مجرور به «لِـ» و علامت جر آن «ياء»؛ ریشه: ش ر ك؛ معنای واژه: مشرکان، کسانی که برای الله شریک می‌گیرند.

عَهدٌ: ریشه: ع ه د؛ اسم مفرد، نکره، مرفوع؛ در ساختار جمله اسمِ «يكون» دانسته می‌شود؛ معنا: پیمان، قرارداد، تعهد، امان.

عِندَ: ظرف مکان یا جایگاه اعتباری، منصوب؛ به معنای «نزد، پیش، در پیشگاه»؛ در اینجا یعنی در پیشگاه و حکم الله.

الله: اسم جلاله؛ نام خاص خداوند یگانه؛ در اینجا مضاف‌الیه برای «عند» و از نظر نقش، مجرور به اضافه است.

وَعِندَ: «وَ» حرف عطف به معنای «و»؛ «عِندَ» ظرف مکان یا جایگاه اعتباری، منصوب؛ معنا: «و نزد، و در پیشگاه».

رَسولِهِ: «رَسولِ» ریشه: ر س ل؛ اسم مفرد، مجرور به اضافه پس از «عند»؛ معنا: فرستاده، پیامبر؛ «ـهِ» ضمیر متصل سوم‌شخص مفرد مذکر، مضاف‌الیه، به الله برمی‌گردد؛ معنا: «فرستادهٔ او».

إِلَّا: حرف استثنا؛ معنا: «مگر، جز»؛ گروهی از مشرکان را از حکم کلیِ پیشین جدا می‌کند.

الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ معنا: «کسانی که»؛ به گروهی اشاره دارد که مسلمانان با آنان پیمان بسته بودند.

عاهَدتُم: ریشه: ع ه د؛ فعل ماضی، باب مفاعله؛ صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر؛ «تُم» فاعل فعل است؛ معنا: «پیمان بستید، قرارداد دوطرفه بستید».

عِندَ: ظرف مکان، منصوب؛ معنا: «نزد، کنار، در محل»؛ در اینجا به محل پیمان اشاره دارد.

المَسجِدِ: ریشه: س ج د؛ اسم مکان، مفرد، معرفه با «ال»، مجرور به اضافه پس از «عند»؛ معنا: مسجد، جای سجده و عبادت.

الحَرامِ: ریشه: ح ر م؛ صفت برای «المسجد»، مفرد، معرفه، مجرور؛ معنا: حرام‌شده از جهت حرمت و احترام، مقدس، دارای حریم؛ «المسجد الحرام» یعنی مسجدالحرام.

فَمَا استَقاموا لَكُم فَاستَقيموا لَهُم

پس تا زمانی که آنان در برابر شما پایدار و وفادار بمانند، شما نیز در برابر آنان پایدار و وفادار بمانید.

فَمَا: «فَـ» حرف تفریع، یعنی نتیجه و حکمِ برخاسته از جملهٔ پیشین؛ «ما» در اینجا معنای زمانی/شرطی دارد: «تا زمانی که، مادامی که».

استَقاموا: ریشه: ق و م؛ فعل ماضی، باب استفعال؛ صیغهٔ سوم‌شخص جمع مذکر؛ «واو» فاعل است؛ معنا: راست ایستادند، پایدار ماندند، درست‌رفتار بودند، وفادار ماندند.

لَكُم: «لِـ» حرف جر به معنای «برای، نسبت به، در برابر»؛ «كُم» ضمیر متصل دوم‌شخص جمع، مجرور به «لِـ»؛ معنا: «برای شما، نسبت به شما، در برابر شما».

فَاستَقيموا: «فَـ» جواب شرط و نشانهٔ نتیجه؛ «استَقيموا» ریشه: ق و م؛ فعل امر، باب استفعال؛ صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر؛ واو فاعل است؛ معنا: پایدار بمانید، راست‌رفتار باشید، وفادار بمانید.

لَهُم: «لِـ» حرف جر به معنای «برای، نسبت به، در برابر»؛ «هُم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر، مجرور به «لِـ»؛ معنا: «برای آنان، نسبت به آنان، در برابر آنان».

إِنَّ الله يُحِبُّ المُتَّقينَ

بی‌گمان الله پرهیزگاران را دوست می‌دارد.

إِنَّ: حرف تأکید و نصب؛ معنا: «بی‌گمان، همانا»؛ برای تأکید بر مضمون جمله آمده است.

الله: اسم جلاله؛ نام خاص خداوند یگانه؛ اسم «إِنَّ» و منصوب از نظر محلّ نحوی.

يُحِبُّ: ریشه: ح ب ب؛ فعل مضارع، مرفوع؛ صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ فاعل آن الله است؛ معنا: دوست می‌دارد، محبت می‌ورزد، می‌پسندد.

المُتَّقينَ: ریشه: و ق ي؛ اسم فاعل از باب افتعال، جمع مذکر سالم، معرفه با «ال»، مفعول‌به و منصوب با علامت «ياء»؛ معنا: پرهیزگاران، کسانی که خود را با پرهیز از نافرمانی در پناه نگه می‌دارند.