93 محمد

پناه میبرم به الله از شرِّ شیطانِ مَطرودأَعُوذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
سورهٔ محمد که در مصحف‌های رایج سورهٔ ۴۷ است، به‌واسطهٔ ارتباط میان آیهٔ ۴ آن و آیات ۶۸ و ۶۹ سورهٔ انفال، می‌توان به یقین دریافت که این سوره قبل از سورهٔ انفال نازل شده است. تمام مطالب آن نیز اشاره به رخداد جنگ بدر و پیروزی قطعی آتی مسلمانان دارد و بر وعده‌های پیشین خداوند نسبت به مسلمانان علیه کافران تأکید می‌کند.
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

01  علّت شکست کافران در جنگ بدر، عاقبت اسیران کافر و مؤمنان کشته شده

  
کسانی که حقیقت را نپذیرفتند و مردم را از مسیر الله بازداشتند، الله کارهایشان را بی‌اثر و بی‌نتیجه کرد. (1)الَّذينَ كَفَروا وَصَدّوا عَن سَبيلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعمالَهُم47:1
و کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند و به آنچه بر محمد نازل شده ایمان دارند، که بی‌گمان حق است از سوی پروردگارشان، خداوند لغزش‌ها و گناهانشان را می‌بخشَد و حال و روزشان را سامان می‌دهد و آرامش و بهبود در زندگی‌شان پدید می‌آورد. (2)وَالَّذينَ آمَنوا وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ وَآمَنوا بِما نُزِّلَ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَهُوَ الحَقُّ مِن رَبِّهِم ۙ كَفَّرَ عَنهُم سَيِّئَاتِهِم وَأَصلَحَ بالَهُم47:2
چون کسانی که حقیقت را نپذیرفتند، دنبال باطل رفتند، و آنان که ایمان آوردند، پیرو حقی شدند که از سوی پروردگارشان آمده است. الله همین‌گونه برای مردم نمونه‌ها و تصویرهای روشنگر می‌آورد تا حقیقت را بفهمند. (3)ذٰلِكَ بِأَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الباطِلَ وَأَنَّ الَّذينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الحَقَّ مِن رَبِّهِم ۚ كَذٰلِكَ يَضرِبُ اللَّهُ لِلنّاسِ أَمثالَهُم47:3
وقتی با کسانی روبه‌رو می‌شوید که حقیقت را انکار می‌کنند و در برابر شما به جنگ برخاسته‌اند، با قدرت با آنان بجنگید و ضربه‌های قاطع وارد کنید، تا زمانی که آن‌ها را از توان بیندازید و مهارشان کنید. آن‌گاه اسیران را محکم نگه دارید؛ سپس یا به‌عنوان بخشش آزادشان کنید، یا در برابر آزادی‌شان فدیه و معاوضه بگیرید، تا زمانی که آتش جنگ فرو بنشیند و سلاح‌ها زمین گذاشته شوند. این دستور در حالی است که اگر الله می‌خواست، خود از آن‌ها انتقام می‌گرفت؛ اما می‌خواهد شما را در برابر همدیگر بیازماید و حقیقتِ ایمان و پایداری‌تان را آشکار کند. کسانی که در راه الله کشته شده‌اند، خداوند تلاش‌ها و کارهایشان را ضایع نخواهد کرد و بی‌ثمر نخواهد گذاشت. (4)فَإِذا لَقيتُمُ الَّذينَ كَفَروا فَضَربَ الرِّقابِ حَتّىٰ إِذا أَثخَنتُموهُم فَشُدُّوا الوَثاقَ فَإِمّا مَنًّا بَعدُ وَإِمّا فِداءً حَتّىٰ تَضَعَ الحَربُ أَوزارَها ۚ ذٰلِكَ وَلَو يَشاءُ اللَّهُ لَانتَصَرَ مِنهُم وَلٰكِن لِيَبلُوَ بَعضَكُم بِبَعضٍ ۗ وَالَّذينَ قُتِلوا في سَبيلِ اللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعمالَهُم47:4
خدا خودش راهشان را نشان می‌دهد و حال و کارشان را سر و سامان می‌بخشد، دلشان را آرام می‌کند و اوضاعشان را درست می‌کند. (5)سَيَهديهِم وَيُصلِحُ بالَهُم47:5
و آنان را به بهشت وارد می‌کند؛ همان بهشتی که از پیش برایشان شناسانده و آماده کرده است تا راه خود را به‌روشنی بیابند و جایگاه‌هایشان را بشناسند. (6)وَيُدخِلُهُمُ الجَنَّةَ عَرَّفَها لَهُم47:6

07  یاری کردن الله و عاقبت مؤمنان و کافران

  
ای مؤمنان، اگر شما دینِ الله را یاری کنید و در راه حق بایستید، خدا هم شما را یاری می‌کند و گام‌های شما را استوار نگه می‌دارد. (7)يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا إِن تَنصُرُوا اللَّهَ يَنصُركُم وَيُثَبِّت أَقدامَكُم47:7
و برای کفران كنندگان بدی و پستی آورد و کارهاشان را به سرگردانی میرساند (8)وَالَّذينَ كَفَروا فَتَعسًا لَهُم وَأَضَلَّ أَعمالَهُم47:8
زیرا آنان راهنمائیهای نازل شده از الله را نپذیرفتند پس او نیز کارهاشان را تباه ساخت (9)ذٰلِكَ بِأَنَّهُم كَرِهوا ما أَنزَلَ اللَّهُ فَأَحبَطَ أَعمالَهُم47:9
پس آیا در سراسر زمین نگشته‌اند تا ببینند سرانجامِ کسانی که پیش از آنان بودند چه شد؟ الله بنیانشان را برچید و نابودشان کرد؛ و برای این کافران نیز سرنوشتی همانند آن در پیش است. (10)أَفَلَم يَسيروا فِي الأَرضِ فَيَنظُروا كَيفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذينَ مِن قَبلِهِم ۚ دَمَّرَ اللَّهُ عَلَيهِم ۖ وَلِلكافِرينَ أَمثالُها47:10
این از آن روست که الله سرپرست و پشتیبانِ کسانی است که ایمان آورده‌اند، و کافران هیچ سرپرست و یاورِ حقیقی ندارند. (11)ذٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَولَى الَّذينَ آمَنوا وَأَنَّ الكافِرينَ لا مَولىٰ لَهُم47:11
بی گمان الله کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای درست انجام داده‌اند، به باغ‌هایی وارد می‌کند که زیرِ درختان و بناهای آن رودها جاری است. اما کسانی که حقیقت را انکار کرده‌اند، زندگی را فقط به لذت بردن و خوردن می‌گذرانند، همان‌طور که چهارپایان فقط می‌خورند، و سرانجامشان آتش است که جای ماندنِ آنان خواهد بود. (12)إِنَّ اللَّهَ يُدخِلُ الَّذينَ آمَنوا وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ جَنّاتٍ تَجري مِن تَحتِهَا الأَنهارُ ۖ وَالَّذينَ كَفَروا يَتَمَتَّعونَ وَيَأكُلونَ كَما تَأكُلُ الأَنعامُ وَالنّارُ مَثوًى لَهُم47:12
و چه بسیار آبادی‌هایی بودند که از شهری که تو را بیرون کرد نیرومندتر و قدرتمندتر بودند؛ ما آنان را نابود کردیم، پس هیچ‌کس نبود که به یاری‌شان بیاید. (13)وَكَأَيِّن مِن قَريَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةً مِن قَريَتِكَ الَّتي أَخرَجَتكَ أَهلَكناهُم فَلا ناصِرَ لَهُم47:13
آیا کسی که بر پایه یقین و راه روشن پروردگارش زندگی می‌کند، مثل کسی است که کارِ بدش برای او زیبا جلوه داده شده و دنبال هوس‌های خودش می‌رود؟ (14)أَفَمَن كانَ عَلىٰ بَيِّنَةٍ مِن رَبِّهِ كَمَن زُيِّنَ لَهُ سوءُ عَمَلِهِ وَاتَّبَعوا أَهواءَهُم47:14

15  نهرِ آب، شیر، خَمر و عسل در بهشت

  
تصویری از بهشتی که به پرهیزکاران وعده داده شده چنین است: در آن رودهایی جاری است از آبی پاک که هیچ‌وقت بو نمی‌گیرد و نمی‌گندد، رودهایی از شیری که مزه‌اش تغییر نمی‌کند، رودهایی از نوشیدنی خوش‌گوار که نوشندگان از آن لذت می‌برند، و رودهایی از عسلی صاف و زلال. برایشان در آنجا هر نوع میوه و نعمت فراهم است و بخشایش پروردگارشان شامل حالشان می‌شود. آیا این همانندِ سرنوشتی است که کسی در آتش دوزخ جاودانه بماند و به او آبی سوزان بنوشانند که روده‌هایش را از هم می‌درد؟ (15)مَثَلُ الجَنَّةِ الَّتي وُعِدَ المُتَّقونَ ۖ فيها أَنهارٌ مِن ماءٍ غَيرِ آسِنٍ وَأَنهارٌ مِن لَبَنٍ لَم يَتَغَيَّر طَعمُهُ وَأَنهارٌ مِن خَمرٍ لَذَّةٍ لِلشّارِبينَ وَأَنهارٌ مِن عَسَلٍ مُصَفًّى ۖ وَلَهُم فيها مِن كُلِّ الثَّمَراتِ وَمَغفِرَةٌ مِن رَبِّهِم ۖ كَمَن هُوَ خالِدٌ فِي النّارِ وَسُقوا ماءً حَميمًا فَقَطَّعَ أَمعاءَهُم47:15

16  رفتار کافران و وظیفه محمّد

  
بعضی از آن‌ها هستند که به حرف‌های تو گوش می‌دهند، اما همین که از نزد تو بیرون می‌روند، به کسانی که دانش قرآن داده شده‌اند می‌گویند: «او همین الان چه گفت؟» این‌ها همان کسانی‌اند که الله بر دل‌هایشان مهر نهاده و دنبال خواسته‌های نفس خود می‌روند. (16)وَمِنهُم مَن يَستَمِعُ إِلَيكَ حَتّىٰ إِذا خَرَجوا مِن عِندِكَ قالوا لِلَّذينَ أوتُوا العِلمَ ماذا قالَ آنِفًا ۚ أُولٰئِكَ الَّذينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلىٰ قُلوبِهِم وَاتَّبَعوا أَهواءَهُم47:16
و به آن‌هایی که راه درست را می‌جویند و می‌پذیرند، با مطالب قرآن خدا راهشان را روشن‌تر می‌کند و به آنان بینشی می‌دهد که از او پروا کنند و خود را نگه دارند. (17)وَالَّذينَ اهتَدَوا زادَهُم هُدًى وَآتاهُم تَقواهُم47:17
پس آیا منتظرند جز این‌که قیامت ناگهان سر برسد؟ نشانه‌هایش پیش‌تر آشکار شده‌اند. پس وقتی فرا برسد، دیگر تذکر و پشیمانی چه سودی برایشان خواهد داشت؟ (18)فَهَل يَنظُرونَ إِلَّا السّاعَةَ أَن تَأتِيَهُم بَغتَةً ۖ فَقَد جاءَ أَشراطُها ۚ فَأَنّىٰ لَهُم إِذا جاءَتهُم ذِكراهُم47:18
ای محمد، بدان و باور داشته باش که هیچ معبودی جز الله نیست. برای گناهان خود آمرزش بخواه و برای مردان و زنان باایمان نیز طلب آمرزش کن. الله جابه‌جایی‌ها و رفت‌وآمدهای شما را می‌داند و جای ماندنتان را نیز می‌شناسد. (19)فَاعلَم أَنَّهُ لا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَاستَغفِر لِذَنبِكَ وَلِلمُؤمِنينَ وَالمُؤمِناتِ ۗ وَاللَّهُ يَعلَمُ مُتَقَلَّبَكُم وَمَثواكُم47:19
و مؤمنان می‌گفتند: چرا سوره‌ای نازل نمی‌شود؟ اما وقتی سوره‌ای استوار نازل می‌شود و در آن از جنگ سخن می‌رود، کسانی را که در دل‌شان بیماری است می‌بینی که با نگاهی آشفته و هراسان به تو می‌نگرند؛ چنان که گویی بی‌هوش شده و مرگ بر او سایه انداخته است. این حال و روزشان، برایشان هشدار و پیشامدِ بدی را نوید می‌دهد. (20)وَيَقولُ الَّذينَ آمَنوا لَولا نُزِّلَت سورَةٌ ۖ فَإِذا أُنزِلَت سورَةٌ مُحكَمَةٌ وَذُكِرَ فيهَا القِتالُ ۙ رَأَيتَ الَّذينَ في قُلوبِهِم مَرَضٌ يَنظُرونَ إِلَيكَ نَظَرَ المَغشِيِّ عَلَيهِ مِنَ المَوتِ ۖ فَأَولىٰ لَهُم47:20
اطاعتِ درست و سخنِ خوب لازم است؛ اما وقتی کار جدی می‌شود و تصمیم قطعی گرفته می‌شود، اگر با الله صادق و راست‌قول باشند و پای حرفشان بایستند، بی‌گمان به سودشان خواهد بود و نتیجه‌ی بهتری برایشان دارد. (21)طاعَةٌ وَقَولٌ مَعروفٌ ۚ فَإِذا عَزَمَ الأَمرُ فَلَو صَدَقُوا اللَّهَ لَكانَ خَيرًا لَهُم47:21
آیا ممکن است اگر روی برگردانید و پشت کنید، در زمین فساد کنید و پیوندهای خویشاوندی‌تان را ببُرید؟ (22)فَهَل عَسَيتُم إِن تَوَلَّيتُم أَن تُفسِدوا فِي الأَرضِ وَتُقَطِّعوا أَرحامَكُم47:22
آن‌ها کسانی هستند که الله از رحمت خود دورشان کرده؛ پس گوش‌شان را از شنیدن حقیقت بسته و چشم‌های دل‌شان را از دیدن حق نابینا کرده است. (23)أُولٰئِكَ الَّذينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُم وَأَعمىٰ أَبصارَهُم47:23

24  تدبّر در قرآن، از دین برگشتن و نتایج آن

  
آیا واقعاً قرآن را با دقت و اندیشه نمی‌خوانند و به پیام‌هایش فکر نمی‌کنند، یا دل‌هایشان چنان بسته و قفل شده است که هیچ فهم و تأملی در آن‌ها راه پیدا نمی‌کند؟ (24)أَفَلا يَتَدَبَّرونَ القُرآنَ أَم عَلىٰ قُلوبٍ أَقفالُها47:24
کسانی که بعد از آن‌که راه درست برایشان روشن شد، دوباره به عقب برگشتند و از حق روی گرداندند، این کارشان نتیجه وسوسه‌گری شیطان بود که در دلشان آن را زیبا جلوه داد و با وعده‌های فریبنده آن‌ها را به ادامه کج‌راهه تشویق کرد. (25)إِنَّ الَّذينَ ارتَدّوا عَلىٰ أَدبارِهِم مِن بَعدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الهُدَى ۙ الشَّيطانُ سَوَّلَ لَهُم وَأَملىٰ لَهُم47:25
این به آن دلیل است که آن‌ها به کسانی که از آنچه الله نازل کرده خوششان نمی‌آمد گفتند: ما در بخشی از کار از شما پیروی می‌کنیم. و خدا از پنهانی‌هایشان آگاه است. (26)ذٰلِكَ بِأَنَّهُم قالوا لِلَّذينَ كَرِهوا ما نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطيعُكُم في بَعضِ الأَمرِ ۖ وَاللَّهُ يَعلَمُ إِسرارَهُم47:26
پس حالِشان چگونه خواهد بود آنگاه که فرشتگان جان‌شان را می‌گیرند و در همان حال به صورت‌ها و پشت‌هایشان می‌کوبند؟ (27)فَكَيفَ إِذا تَوَفَّتهُمُ المَلائِكَةُ يَضرِبونَ وُجوهَهُم وَأَدبارَهُم47:27
چون آن‌ها دنبال چیزهایی رفتند که الله را به خشم می‌آورد و آنچه مایه خشنودی اوست را نپسندیدند، الله اعمالشان را بی‌اثر کرد. (28)ذٰلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعوا ما أَسخَطَ اللَّهَ وَكَرِهوا رِضوانَهُ فَأَحبَطَ أَعمالَهُم47:28
آیا کسانی که در دلشان بیماری است گمان کرده‌اند که الله کینه‌ها و رازهای نهفته‌شان را آشکار نخواهد کرد؟ الله بی‌تردید آنچه را پنهان می‌دارند، برملا می‌کند. (29)أَم حَسِبَ الَّذينَ في قُلوبِهِم مَرَضٌ أَن لَن يُخرِجَ اللَّهُ أَضغانَهُم47:29
و اگر ما بخواهیم، آن‌ها را به تو نشان می‌دهیم تا از نشانه‌هایشان به‌روشنی بشناسی‌شان؛ و قطعاً در لحن و شیوه‌ی حرف‌زدنشان هم آن‌ها را خواهی شناخت. و الله به کارهای شما آگاه است. (30)وَلَو نَشاءُ لَأَرَيناكَهُم فَلَعَرَفتَهُم بِسيماهُم ۚ وَلَتَعرِفَنَّهُم في لَحنِ القَولِ ۚ وَاللَّهُ يَعلَمُ أَعمالَكُم47:30
ما شما را بی‌تردید در بوته آزمایش می‌گذاریم تا روشن شود چه کسانی از میان شما در راه حق تلاش می‌کنند و چه کسانی شکیبا هستند، و نیز تا حقیقتِ حال و کارهای شما آشکار گردد. (31)وَلَنَبلُوَنَّكُم حَتّىٰ نَعلَمَ المُجاهِدينَ مِنكُم وَالصّابِرينَ وَنَبلُوَ أَخبارَكُم47:31
به يقين کسانی که کفر ورزیدند و مردم را از راه الله بازداشتند و پس از آن‌که حق برایشان روشن شد، با پیامبر سر ناسازگاری گذاشتند، هرگز هیچ آسیبی به الله نمی‌رسانند؛ و کارها و تلاش‌هایشان تباه و بی‌اثر می‌شود. (32)إِنَّ الَّذينَ كَفَروا وَصَدّوا عَن سَبيلِ اللَّهِ وَشاقُّوا الرَّسولَ مِن بَعدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الهُدىٰ لَن يَضُرُّوا اللَّهَ شَيئًا وَسَيُحبِطُ أَعمالَهُم47:32

33  اطاعت از الله و محمّد، باطل نکردن اعمال، دعوت به انفاق

  
ای مؤمنان، از الله فرمان ببرید و از پیامبر نیز پیروی کنید، و کاری نکنید که زحمات و کارهای نیکتان بی‌اثر و تباه شود. (33)يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا أَطيعُوا اللَّهَ وَأَطيعُوا الرَّسولَ وَلا تُبطِلوا أَعمالَكُم47:33
به یقین کسانی که حقیقت را نپذیرفتند و مردم را از راه الله بازداشتند، و بعد هم در همان حالتِ انکار از دنیا رفتند، الله آنان را نمی‌بخشد. (34)إِنَّ الَّذينَ كَفَروا وَصَدّوا عَن سَبيلِ اللَّهِ ثُمَّ ماتوا وَهُم كُفّارٌ فَلَن يَغفِرَ اللَّهُ لَهُم47:34
سست نشوید و به صلحی که از سر ضعف باشد دعوت نکنید؛ شما برتر و دست بالا را دارید، و الله همراه شماست، و هرگز کارها و تلاش‌های شما را ضایع نمی‌کند و از شما کم نمی‌گذارد. (35)فَلا تَهِنوا وَتَدعوا إِلَى السَّلمِ وَأَنتُمُ الأَعلَونَ وَاللَّهُ مَعَكُم وَلَن يَتِرَكُم أَعمالَكُم47:35
زندگی این دنیا، در اصل چیزی جز سرگرمی و خوشگذرانی زودگذر نیست. اما اگر ایمان بیاورید و تقوای الهی پیشه کنید، خداوند پاداش کامل شما را می‌دهد و از دارایی‌هایتان چیزی را که برایتان سنگین باشد نمی‌خواهد. (36)إِنَّمَا الحَياةُ الدُّنيا لَعِبٌ وَلَهوٌ ۚ وَإِن تُؤمِنوا وَتَتَّقوا يُؤتِكُم أُجورَكُم وَلا يَسأَلكُم أَموالَكُم47:36
اگر از شما آن را بخواهد و سخت به شما فشار بیاورد، بخیل می‌شوید و کینه‌ها و دشمنی‌های درونتان آشکار می‌شود. (37)إِن يَسأَلكُموها فَيُحفِكُم تَبخَلوا وَيُخرِج أَضغانَكُم47:37

38

  
شما همین‌ها هستید که دعوت می‌شوید در راه الله خرج کنید؛ اما بعضی‌تان دست‌تنگی می‌کنید و نمی‌دهید. هر کس بخل کند، در واقع به خودش سخت می‌گیرد و به خودش زیان می‌رساند. الله بی‌نیاز است و شما محتاجید. اگر روی بگردانید و مسئولیت را کنار بزنید، خدا مردمانی دیگر را جای شما می‌آورد که مثل شما نخواهند بود و کوتاهی نمی‌کنند. (38)ها أَنتُم هٰؤُلاءِ تُدعَونَ لِتُنفِقوا في سَبيلِ اللَّهِ فَمِنكُم مَن يَبخَلُ ۖ وَمَن يَبخَل فَإِنَّما يَبخَلُ عَن نَفسِهِ ۚ وَاللَّهُ الغَنِيُّ وَأَنتُمُ الفُقَراءُ ۚ وَإِن تَتَوَلَّوا يَستَبدِل قَومًا غَيرَكُم ثُمَّ لا يَكونوا أَمثالَكُم47:38
Nach oben scrollen