متن عربی (یکبار نوشتن): وَمِنهُم مَن يَستَمِعُ إِلَيْكَ حَتّىٰ إِذا خَرَجُوا مِنْ عِندِكَ قالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قالَ آنِفًا ۚ أُولٰئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ ترجمهٔ فارسی روانِ کل آیه: و از آنان کسانی هستند که به سخنانت گوش میدهند؛ تا آنگاه که از نزد تو بیرون میروند، به کسانی که دانش یافتهاند میگویند: «او اکنون چه گفت؟» اینان کسانیاند که خدا بر دلهایشان مهر نهاده و از هواهای خود پیروی کردهاند. — — — — — — — — — — جمله ۱: وَمِنهُم مَن يَستَمِعُ إِلَيْكَ ترجمهٔ فارسی جمله: و از میان آنان، کسی هست که به تو گوش میدهد. تحلیل واژگان و نقشها: - وَ: حرف عطف؛ «و».
- مِنْهُمْ: ترکیب جار و مجرور + ضمیر؛ «از ایشان/از آنان».
- مِنْ: حرف جر؛ «از».
- هُمْ: ضمیر متصل (جمع مذکر غایب) بهعنوان مجرورِ «مِن».
- مَن: اسم موصول مبهم (برای عموم اشخاص)؛ «کسی که».
- يَستَمِعُ: فعل مضارع مرفوع؛ «گوش میدهد/میشنود»؛ باب استفعل، ثلاثی مزید.
- ریشه: س م ع (سَمِعَ = شنیدن).
- معانی: گوش دادن، شنیدن با توجه.
- إِلَيْكَ: جار و مجرور + ضمیر مخاطب؛ «به سوی تو/به تو».
- إِلَى: حرف جر؛ «به/به سوی».
- كَ: ضمیر متصل (مفرد مذکر مخاطب)؛ «تو».
— — — — — — — — — — جمله ۲: حَتّىٰ إِذا خَرَجُوا مِنْ عِندِكَ ترجمهٔ فارسی جمله: تا آنگاه که از نزد تو بیرون میروند. تحلیل واژگان و نقشها: - حَتّىٰ: حرف غایت/ابتداء غایی؛ «تا/تا اینکه».
- إِذا: ظرف زمان شرطی (غالباً برای حال/گذشته در بافت)؛ «آنگاه که/وقتی».
- خَرَجُوا: فعل ماضی (جمع مذکر غایب)؛ «بیرون رفتند/میروند» در روایت گذشته؛ ریشه ثلاثی مجرد.
- ریشه: خ ر ج (خَرَجَ = خارج شدن).
- معانی: بیرون رفتن، خارج شدن.
- مِنْ: حرف جر؛ «از».
- عِندِكَ: اسم «عِند» بهعنوان مجرور + ضمیر مخاطب؛ «نزد تو/پیش تو».
- عِندِ: اسم ظرف مکان؛ «نزد/پیش».
- كَ: ضمیر متصل (مفرد مذکر مخاطب)؛ «تو».
— — — — — — — — — — جمله ۳: قالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ ترجمهٔ فارسی جمله: به آنان که دانش داده شدهاند میگویند. تحلیل واژگان و نقشها: - قالُوا: فعل ماضی (جمع مذکر غایب)؛ «گفتند/میگویند» در نقل روایت؛ ثلاثی مجرد.
- ریشه: ق و ل (قالَ = گفتن).
- معانی: گفتن، بیان کردن.
- لِلَّذِينَ: حرف جر «لِـ» + اسم موصول جمع «الَّذِينَ»؛ «به کسانی که».
- لِـ: حرف جر؛ «برای/به».
- الَّذِينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ «کسانی که».
- أُوتُوا: فعل ماضی مجهول (جمع مذکر غایب) از باب إفعال؛ «داده شدند/به ایشان داده شد».
- ریشه: أ ت ي (آتَى = دادن/آوردن؛ أُوتُوا = داده شدند).
- معانی: عطا شدن، بخشیده شدن.
- الْعِلْمَ: اسم معرفه منصوب (مفعول به در ساخت مجهول بهعنوان نائب فاعل در اصل جمله معلوم)؛ «دانش».
- ریشه: ع ل م (عِلْم = دانستن).
- معانی: دانش، آگاهی.
— — — — — — — — — — جمله ۴: مَاذَا قالَ آنِفًا ترجمهٔ فارسی جمله: [میگویند:] «او همین الان چه گفت؟» تحلیل واژگان و نقشها: - مَاذَا: اسم استفهام مرکب از «ما» + «ذا»؛ «چه چیز/چه».
- قالَ: فعل ماضی مفرد مذکر؛ «گفت».
- ریشه: ق و ل (قالَ = گفتن).
- معانی: گفتن، بیان کردن.
- آنِفًا: ظرف زمان؛ «همین الان/اندکی پیش».
- ریشه: أ ن ف (آنِف = تازه/نوی).
- معانی: تازه، همین چند لحظه پیش.
— — — — — — — — — — جمله ۵: أُولٰئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ ترجمهٔ فارسی جمله: همانان کسانیاند که خدا بر دلهایشان مهر نهاده است. تحلیل واژگان و نقشها: - أُولٰئِكَ: اسم اشاره برای جمع دور؛ «آنها/همانان».
- الَّذِينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ «کسانی که».
- طَبَعَ: فعل ماضی مفرد مذکر؛ «مهر نهاد/نقش کرد».
- ریشه: ط ب ع (طَبَعَ = مهر زدن).
- معانی: مُهر کردن، نقش انداختن.
- اللَّهُ: اسم جلاله، فاعل مرفوع؛ «خدا».
- عَلَىٰ: حرف جر؛ «بر».
- قُلُوبِهِمْ: اسم جمع «قلب» بهصورت مجرور + ضمیر جمع؛ «دلهایشان».
- قُلُوبِ: جمع «قلب».
- هِمْ: ضمیر متصل (جمع مذکر غایب)؛ «ایشان/شان».
— — — — — — — — — — جمله ۶: وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ ترجمهٔ فارسی جمله: و از خواستههای نفسِ خود پیروی کردهاند. تحلیل واژگان و نقشها: - وَ: حرف عطف؛ «و».
- اتَّبَعُوا: فعل ماضی (جمع مذکر غایب) باب افتعال؛ «پیروی کردند/کردهاند».
- ریشه: ت ب ع (تَبِعَ/اتَّبَعَ = دنبال کردن).
- معانی: پیروی کردن، دنبال کردن.
- أَهْوَاءَ: جمع «هَوَى» بهصورت منصوب (مفعول به)؛ «هواها/خواستههای نفسانی».
- ریشه: ه و ي (هَوَى = میل، خواسته).
- معانی: هوا و هوس، تمایلات نفسانی.
- هُمْ: ضمیر متصل بهعنوان مضافإلیه «أهواءَهم»؛ «ایشان/خودشان».
| 