آیه: «دُحُورًا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ»- جملههای عربی (تقسیمبندی)
- «دُحُورًا»
- «وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ»
- ترجمهی تحتاللفظی به فارسی
- «دُحُورًا»: راندنی (بهصورتِ راندن/دور ساختنی).
- «وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ»: و برای آنان عذابی پایدار (دائمی) است.
- تحلیل و اعراب و صرف واژهها (به فارسی)
الف) «دُحُورًا» - نوع واژه: مصدر/مصدر میمی بهکاررفته به صورت مفعولٌله یا مفعول مطلق یا مفعولٌبهبرایاجله (بنا بر تقدیر فعلی مانند «نَدْحُرُهُمْ دُحُورًا» یا «نَرْجُمُهُمْ دُحُورًا»).
- اعراب: منصوب (تنویـن فتحه؛ مفعول مطلق یا مفعولله).
- معنا و کارکرد: بیان علت یا نوع کیفر بهصورت «راندن/دور کردن».
- ریشه: دحر (دَحَرَ: راند، دور کرد).
- وزن صرفی: فُعول (دُحُور).
- نکته نحوی: جملهی اسمیه/فعلیه بهطور کامل نیست؛ این واژه بهصورت مقطوع از سیاق قبل آمده و نقش مفعول مطلق/له برای فعل مقدّر دارد؛ در تلاوت با وقف مستقل میآید.
ب) «وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ» - ساختار: جملهی اسمیه با تقدیم جار و مجرور بر مبتدا برای افادهی اختصاص/تخصیص.
- «وَ»: حرف عطف (وصل به قبل).
- «لَهُمْ»: جار و مجرور + ضمیر متصل «هم» (برای آنان). اعراب: متعلّق به خبر مقدّم.
- «عَذَابٌ»: مبتدای مؤخّر، نکره مرفوع (علامت: ضمّه تنوین).
- «وَاصِبٌ»: صفت برای «عَذَابٌ» مرفوع تابع آن.
- معنا: «برای آنان عذابی پایدار است.»
- ریشهها:
- «عذاب»: عذب (اصل: «عَذَّبَ/عَذْبٌ» با تطوّر معنایی؛ در قرآن به معنی کیفر).
- «واصب»: وصب (وَصَبَ: دوام یافتنِ رنج/سختی؛ «واصب» یعنی دائم/پیوسته/سخت و پایدار).
- صرف:
- «عَذَابٌ»: اسم جنس مصدر، مفرد، نکره، مرفوع.
- «وَاصِبٌ»: اسم فاعل بر وزن «فاعِل»، مفرد مذکّر، مرفوع.
- نکته بلاغی: تقدیم «لهم» بر «عذاب» برای تقویت اختصاص و تهدید؛ نکره آمدن «عذاب» برای تعظیم و تهویل.
- نوع جمله و معنای کلی
- «دُحُورًا»: عبارت مقطوعِ توضیحی/تهدیدی که مفعول مطلق/علّی برای فعل مقدّر است؛ کارکرد: بیان نوع کیفر (راندن و دور کردن).
- «وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ»: جمله اسمیه خبری تهدیدی (انشائی در قالب خبر) که ثبوت عذابی دائمی برای آنان را بیان میکند.
- جمعبندی معنایی: «راندنی [برایشان مقرّر است]؛ و برای آنان عذابی پایدار است.» این آیه هم کیفر دفع و طرد را بیان میکند و هم دوام عذاب را.
|
