إِنَّها ساءَت مُستَقَرًّا وَمُقامًا قطعاً آن (دوزخ)، چه بد جای استقرار و چه بد جای ماندنی است.
إِنَّها - «إِنَّ»:
- از حروف مشبّه بالفعل است.
- معنی: «بیگمان، قطعاً، بهراستی».
- برای تأکید بر مضمون جمله میآید.
- «ها»:
- ضمیر متصل مفرد مؤنث غایب.
- مرجع آن در آیههای مربوطه «جهنم / دوزخ» است که در عربی مؤنث محسوب میشود.
- نقش: اسم «إِنَّ» (مرفوع از نظر معنا، ولی از نظر اعراب، منصوب بهسبب «إِنَّ»).
معنی بخش:
«إِنَّها» یعنی: «بهراستی که آن (دوزخ)» یا «قطعاً آن (جهنم)».
ساءَت - فعل ماضی (گذشته)
- باب «ساءَ، یَسوءُ» از ریشه «س و ء» به معنای «بد شدن، بد بودن، بد آمدن».
- صیغه: «ساءَت» = «او (مؤنث) بد شد / بد است / چه بد است».
- چون مرجع «ها» دوزخ است و دوزخ در عربی مؤنث است، فعل نیز به صورت مؤنث آمده است.
- در اینجا «ساءَت» در معنای «چه بد است / بسیار بد است» به کار رفته است، و نوعی نکوهش و سرزنش شدید را میرساند.
معنی بخش:
«ساءَت» یعنی: «بد است / چه بد است»؛ در فارسی روان: «واقعاً بد جایى است».
مُستَقَرًّا - اسم مفعول از ریشه «ق ر ر» در باب «استقرّ، یستقرّ» به معنای:
- استقرار یافتن، آرام گرفتن، مستقر شدن.
- «مُستَقَرّ» یعنی:
- جای استقرار، محل قرار گرفتن، محل موقّت یا جای برگشتن و فرود آمدن.
- تنوین «ـًا» نشان میدهد که این واژه در اینجا منصوب است؛
- معمولاً در این ساختار، «مُستَقَرًّا» تمییز یا مفعولٌبه برای معنای «ساءَت» در نظر گرفته میشود؛
- یعنی «چه بد جای استقراری است».
معنی واژه:
«مُستَقَرًّا» یعنی: «جای استقرار، محل قرار گرفتن (ولو موقّت)، محل فرود آمدن». معنی در جمله:
«ساءَت مُستَقَرًّا» یعنی:
«چه بد جای استقرارى است»
یا:
«بد قرارگاهی است».
وَ - حرف عطف
- معنی: «و».
- جملهی دوم را به جملهی اول وصل میکند و نشان میدهد که هم «جای استقرار» و هم «جای اقامت طولانی»، هر دو بد هستند.
مُقامًا - از ریشه «ق و م» (ایستادن، ماندن، اقامت کردن).
- «مُقام» دو کاربرد معروف دارد:
- مصدر میمی:
- به معنی «اقامت، ماندن، اقامت گزیدن».
- اسم مکان:
- به معنی «جای اقامت، محل ماندن».
- در این آیه، بیشتر مفسران آن را به معنی «جای اقامت طولانی و ماندگار» گرفتهاند.
- تنوین «ـًا» نشاندهندهی نصب است؛ همانند «مُستَقَرًّا» تمییز یا مفعول معناییِ «ساءَت» به شمار میآید.
معنی واژه:
«مُقامًا» یعنی: «جای اقامت، محل ماندن، محل اقامت دائم یا طولانی». معنی در جمله:
«ساءَت مُقامًا» = «چه بد جای اقامت و ماندن است».
جمعبندی معنای جمله - جملهی کامل:
- «إِنَّها ساءَت مُستَقَرًّا وَمُقامًا»
- واژه به واژه:
- «إِنَّها» = قطعاً آن (دوزخ)
- «ساءَت» = بد است / چه بد است
- «مُستَقَرًّا» = به عنوان جای استقرار
- «وَ» = و
- «مُقامًا» = به عنوان جای اقامت (دائمی یا طولانی)
- ترجمهی روان:
- «بهراستی آن (دوزخ)، چه بد جای استقرار و چه بد جای ماندنی است.»
- یا: «قطعاً دوزخ، بد قرارگاهی و بد جای اقامتی است.»
این ساختار، شدت نکوهش و زشتیِ دوزخ را از دو جهت نشان میدهد: - هم به عنوان جایی که انسان به آن وارد میشود و در آن فرود میآید (مستقر).
- هم به عنوان جایی که در آن میماند و اقامت میکند (مقام).
| 