| وَإِن يَتَفَرَّقا يُغنِ اللَّهُ كُلًّا مِن سَعَتِهِ ۚ وَكانَ اللَّهُ واسِعًا حَكيمًا و اگر (آن دو) از هم جدا شوند، خداوند هر یک را به اندازهٔ تلاش و کوشش او بینیاز خواهد ساخت. و خداوند وسیع (دارای وسعت رِزق و فضل) و حکیم است. - وَإِن يَتَفَرَّقا
- ترجمهٔ فارسی جمله: و اگر از هم جدا شوند
- توضیح واژهها:
- وَ (و): حرف عطف برای اتصال جمله به آنچه قبلش آمده است.
- إِنْ: حرف شرط که معنی «اگر» را میدهد (شرط امکانی).
- يَتَفَرَّقَا: فعل مضارع از باب تَفَعّل با ضمایر اتصال (دو نفر/دو چیز مذکر)؛ ریشهٔ فعل «فَرَقَ/تَفَرَّقَ» به معنی «از هم جدا شدن، پراکنده شدن» است. صیغهٔ «يَتَفَرَّقَا» نشاندهندهٔ فعل مضارع با فاعل دو نفری (مثلاً دو نفر یا دو گروه مذکر). در متن قرآنی معمولاً به «آن دو» اشاره دارد (برای مثال، زوج یا دو طرف دعوا).
- يُغنِ اللَّهُ كُلًّا مِن سَعَتِهِ
- ترجمهٔ فارسی جمله: خداوند هر یک را به اندازهٔ تلاش/گنجایش او بینیاز خواهد کرد
- توضیح واژهها:
- يُغنِي: فعل مضارع از ریشهٔ «غَنَى/أَغْنَى» به معنی «بینیاز کردن، کفایت کردن، کافی ساختن». در قالب «يُغنِي» فعل مربوط به غیب یا آیندهی جاری است — «خداوند بینیاز میسازد».
- اللَّهُ: فاعل جمله، نام خداوند.
- كُلًّا: حال یا مفعول (به معنی «هر یک»)؛ تأکید بر هر یک از دو طرف.
- مِن: حرف اضافه «از، به سبب».
- سَعَتِهِ: «سَعَة» به معنی گستردگی، وسعت، استطاعت، ظرفیت، تلاش یا گنجایش؛ با ضمیر ملکی «ـهِ» که به خداوند برنمیگردد بلکه به «كُلًّا» (هر یک) باز میگردد — یعنی «از سَعَتِ او/به اندازهٔ سَعَتش». در تفسیرهای مختلف «سَعَتِهِ» به معنی «به اندازهٔ کوشش و استطاعت او» یا «به اندازهٔ ظرفیتی که دارد» ذکر شده است. ترجمهٔ دقیق فارسی معمولاً «به اندازهٔ سَعَتِ او» یا «به اندازهٔ تلاش/توانایی او» است.
- وَكانَ اللَّهُ واسِعًا حَكيمًا
- ترجمهٔ فارسی جمله: و خداوند وسیع و حکیم بود/است
- توضیح واژهها:
- وَ (و): حرف عطف.
- كَانَ: فعل ماضٍ ناسخ که در بسیاری از آیات برای بیان ثابت بودن صفت به کار میرود؛ اما میتواند معنی ثبات یا استمرارِ وصف را برساند (در معنا میتوان «بود» یا «است» ترجمه کرد؛ در ترجمههای قرآنی معمولاً «است» گزینش میشود چون صفات الهی ذاتی و دائمیاند).
- اللَّهُ: فاعل، «خدا».
- واسِعًا: اسم مفعول یا صفت مبالغهای از «وسع/سَعَة» به معنی «وسیع، گشاده، دارای گستردگی در فضل، رزق و رحمت؛ فراگیر». به لحاظ معنایی اشاره به گستردگی رزق، جود و قدرت خدا دارد.
- حَكيمًا: صفت «حکیم» به معنی دانا و صاحب حکمتی که به بهترین وجه امور را سامان میدهد؛ در صوغِ «مفعول ترتیب» یا «حال» آمده و صفتِ خداوند است.
|
