لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ ۘ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا وَقَتْلَهُمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ جمله ۱: لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا - ترجمه: قطعاً خدا سخنِ کسانی را که گفتند شنیده است.
- لَقَدْ: نوع: حرف تأکید و قسم؛ معنا: بهراستی، هرآینه؛ ریشه/وزن/باب: —
- سَمِعَ: نوع: فعل ماضی؛ معنا: شنید؛ ریشه: س-م-ع؛ وزن: فَعِلَ؛ باب: ثلاثی مجرد
- اللَّهُ: نوع: اسم جلاله (فاعل مرفوع)؛ معنا: خدا؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
- قَوْلَ: نوع: اسم (مفعولٌ به منصوب)؛ معنا: سخن/گفتار؛ ریشه: ق-و-ل؛ وزن: فَعْل؛ باب: —
- الَّذِينَ: نوع: اسم موصول جمع؛ معنا: کسانی که؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
- قَالُوا: نوع: فعل ماضی + واو جماعت؛ معنا: گفتند؛ ریشه: ق-و-ل؛ وزن: فَعَلُوا (قالوا از قالَ)؛ باب: ثلاثی مجرد
— — — — — — — — — — جمله ۲: إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ - ترجمه: بیگمان خدا فقیر است و ما توانگریم!
- إِنَّ: نوع: حرف تأکید و نصب؛ معنا: قطعاً/بهراستی؛ ریشه/وزن/باب: —
- اللَّهَ: نوع: اسم إنّ (منصوب)؛ معنا: خدا؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
- فَقِيرٌ: نوع: خبر إنّ (مرفوع لفظاً/محلاً)؛ معنا: فقیر/نیازمند؛ ریشه: ف-ق-ر؛ وزن: فَعِيل؛ باب: —
- وَ: نوع: حرف عطف؛ معنا: و؛ —
- نَحْنُ: نوع: ضمیر منفصل (مبتدا)؛ معنا: ما؛ —
- أَغْنِيَاءُ: نوع: خبر مبتدا (جمع غنیّ)؛ معنا: توانگران/بینیازان؛ ریشه: غ-ن-ي؛ وزن: أَفْعِلَاء (جمع تَکسیرِ غَنِيّ بر وزن فَعِيل)؛ باب: —
— — — — — — — — — — جمله ۳: سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا - ترجمه: بهزودی آنچه را گفتند مینویسیم.
- سَـ: نوع: حرف استقبال؛ معنا: بهزودی؛ —
- نَكْتُبُ: نوع: فعل مضارع مرفوع (نُونِ عظمت)؛ معنا: مینویسیم؛ ریشه: ك-ت-ب؛ وزن: نَفْعُلُ/نَفْعَلُ (هنا نَفْعُلُ = نَكْتُبُ)؛ باب: ثلاثی مجرد
- مَا: نوع: اسم موصول/مصدرية (اینجا موصول)؛ معنا: آنچه؛ —
- قَالُوا: نوع: فعل ماضی + واو جماعت؛ معنا: گفتند؛ ریشه: ق-و-ل؛ وزن: فَعَلُوا (قالوا از قالَ)؛ باب: ثلاثی مجرد
— — — — — — — — — — جمله ۴: وَقَتْلَهُمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ - ترجمه: و کُشتارِ آنانِ پیامبران را به ناحق [نیز مینویسیم].
- وَ: نوع: حرف عطف؛ معنا: و؛ —
- قَتْلَ: نوع: اسم مصدر (مفعولٌ به یا مفعولٌ معه بر تقدیر فعل)؛ معنا: کُشتار/کُشتن؛ ریشه: ق-ت-ل؛ وزن: فَعْل؛ باب: —
- هُمُ: نوع: ضمیر متصل (مضافٌالیه)؛ معنا: آنان/ایشان؛ —
- الْأَنْبِيَاءَ: نوع: مفعولٌ به دوم/مضافٌالیه برای تقدیر؛ معنا: پیامبران؛ ریشه: ن-ب-أ؛ وزن: أَفْعِلَاء (جمع تَکسیرِ نَبِيّ بر وزن فَعِيل)؛ باب: —
- بِغَيْرِ: نوع: جار و مجرور؛ معنا: بهناحق/بدون؛ ریشه: غ-ي-ر؛ وزن: فَعْل؛ —
- حَقٍّ: نوع: اسم مجرور؛ معنا: حق/درستی؛ ریشه: ح-ق-ق؛ وزن: فَعْل؛ —
توضیح نحوی کوتاه: در قرائت مشهور، «وَقَتْلَهُمُ الأَنبِيَاءَ» بر تقدیر فعلی مانند «ونكتب قتلهم الأنبياءَ» عطف بر «ما قالوا» است، و «الأنبياءَ» مفعولٌ بهِ «قتل». — — — — — — — — — — جمله ۵: وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ - ترجمه: و میگوییم: بچشید عذابِ آتشِ سوزان را.
- وَ: نوع: حرف عطف؛ معنا: و؛ —
- نَقُولُ: نوع: فعل مضارع مرفوع (نُونِ عظمت)؛ معنا: میگوییم؛ ریشه: ق-و-ل؛ وزن: نَفْعُلُ (نَقُولُ)؛ باب: ثلاثی مجرد
- ذُوقُوا: نوع: فعل امر (خطاب به جمع)؛ معنا: بچشید؛ ریشه: ذ-و-ق؛ وزن: اُفْعُلُوا (ذُوقُوا)؛ باب: ثلاثی مجرد
- عَذَابَ: نوع: مفعولٌ به؛ معنا: عذاب/کیفر؛ ریشه: ع-ذ-ب؛ وزن: فَعَال؛ —
- الْحَرِيقِ: نوع: مضافٌالیه مجرور؛ معنا: آتشِ سوزان/حریق؛ ریشه: ح-ر-ق؛ وزن: فَعِيل؛ —
— — — — — — — — — — ترجمه کل آیه: قطعاً خدا سخنِ کسانی را که گفتند: «خدا فقیر است و ما توانگریم» شنیده است؛ بهزودی آنچه را گفتند، و [نیز] کشتارِ آنانِ پیامبران را به ناحق، مینویسیم، و میگوییم: «بچشید عذابِ آتشِ سوزان را.» | 