003-152-095-آل عمران

• وَلَقَد: حرف+حرف تأکید؛ معنا: به‌راستی/قطعاً؛ ریشه: — ؛ وزن/باب: —
• صَدَقَكُمُ: فعل ماضی+ضمیر مفعولی؛ معنا: راست کرد/وفا کرد به شما؛ ریشه: ص د ق؛ وزن: فَعَلَ؛ باب: ثلاثی مجرد
• اللَّهُ: اسم جلاله؛ معنا: خدا؛ ریشه: أ ل ه؛ وزن: —؛ باب: —
• وَعْدَهُ: اسم+ضمیر؛ معنا: وعده‌اش؛ ریشه: و ع د؛ وزن: فَعْل؛ باب: —
• إِذْ: ظرف زمان/حرف؛ معنا: هنگامی که؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
• تَحُسُّونَهُمْ: فعل مضارع+ضمیر مفعولی؛ معنا: آنان را می‌کوبید/می‌کُشتید؛ ریشه: ح س س؛ وزن: تَفُعّلون (تَفُعُّونَ + هُمْ)؛ باب: ثلاثی مجرد
• بِإِذْنِهِ: حرف جر+اسم+ضمیر؛ معنا: به اذن او؛ ریشه: إ ذ ن؛ وزن: فِعْل؛ باب: —

حَتّىٰ إِذْ فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ
ترجمه: تا آن‌گاه که سست شدید و درباره کار با هم نزاع کردید و پس از آنکه آنچه دوست می‌داشتید به شما نشان داد، نافرمانی نمودید.

• حَتّىٰ: حرف غایت؛ معنا: تا؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
• إِذْ: ظرف/حرف؛ معنا: آنگاه که؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
• فَشِلْتُمْ: فعل ماضی+ضمیر؛ معنا: سست شدید؛ ریشه: ف ش ل؛ وزن: فَعِلْتُمْ؛ باب: ثلاثی مجرد
• وَتَنَازَعْتُمْ: فعل ماضی+ضمیر؛ معنا: نزاع کردید با هم؛ ریشه: ن ز ع؛ وزن: تَفاعَلْتُمْ؛ باب: تفاعل
• فِي: حرف جر؛ معنا: در؛ ریشه: —؛ —
• الْأَمْرِ: اسم؛ معنا: کار/موضوع؛ ریشه: أ م ر؛ وزن: فَعْل؛ باب: —
• وَعَصَيْتُمْ: فعل ماضی+ضمیر؛ معنا: نافرمانی کردید؛ ریشه: ع ص ي؛ وزن: فَعِلْتُمْ؛ باب: ثلاثی مجرد
• مِنْ: حرف جر؛ معنا: از/پس از؛ ریشه: —
• بَعْدِ: اسم/ظرف؛ معنا: بعد/پس از؛ ریشه: ب ع د؛ وزن: فَعْل؛ —
• مَا: اسم موصول/مصدرية؛ معنا: آنچه/اینکه؛ ریشه: —
• أَرَاكُمْ: فعل ماضی+ضمیر؛ معنا: نشان داد به شما؛ ریشه: ر أ ي؛ وزن: أَفْعَلَكُمْ (أَرَى + كُمْ)؛ باب: إفعال
• مَا: اسم موصول؛ معنا: آنچه؛ —
• تُحِبُّونَ: فعل مضارع؛ معنا: دوست می‌دارید؛ ریشه: ح ب ب؛ وزن: تُفِعُّونَ؛ باب: ثلاثی مجرد

مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ
ترجمه: از میان شما کسانی بودند که دنیا را می‌خواستند و از میان شما کسانی بودند که آخرت را می‌خواستند.

• مِنْكُمْ: حرف جر+ضمیر؛ معنا: از شما/از میان شما؛ ریشه: —
• مَنْ: اسم موصول/موصول عام؛ معنا: کسی که/کسانی که؛ ریشه: —
• يُرِيدُ: فعل مضارع؛ معنا: می‌خواهد؛ ریشه: ر و د (أراد من ر و د)؛ وزن: يُفْعِلُ؛ باب: إفعال (أرادَ)
• الدُّنْيَا: اسم؛ معنا: دنیا؛ ریشه: د ن و؛ وزن: فُعْلى؛ —
• وَ: حرف عطف؛ معنا: و؛ —
• الْآخِرَةَ: اسم؛ معنا: آخرت؛ ریشه: أ خ ر؛ وزن: فاعِلَة؛ —

ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ
ترجمه: سپس شما را از آنان برگردانید تا شما را بیازماید.

• ثُمَّ: حرف عطف/ترتیب؛ معنا: سپس؛ —
• صَرَفَكُمْ: فعل ماضی+ضمیر؛ معنا: برگردانید شما را/منصرف کرد؛ ریشه: ص ر ف؛ وزن: فَعَلَكُمْ؛ باب: ثلاثی مجرد
• عَنْهُمْ: حرف جر+ضمیر؛ معنا: از آنان؛ —
• لِيَبْتَلِيَكُمْ: لام تعلیل+فعل مضارع+ضمیر؛ معنا: تا شما را بیازماید؛ ریشه: ب ل و؛ وزن: يَفْتَعِلَكُمْ؛ باب: افتعال (ابْتَلَى)

وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ
ترجمه: و قطعاً از شما درگذشت.

• وَلَقَدْ: حرف+حرف تأکید؛ معنا: و به‌راستی/و به‌تحقیق؛ —
• عَفَا: فعل ماضی؛ معنا: درگذشت/بخشید؛ ریشه: ع ف و؛ وزن: فَعَلَ؛ باب: ثلاثی مجرد
• عَنْكُمْ: حرف جر+ضمیر؛ معنا: از شما؛ —

وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ
ترجمه: و خداوند صاحب فضیلت و بخشش بر مؤمنان است.

• وَاللَّهُ: حرف عطف+اسم جلاله؛ معنا: و خدا؛ ریشه: أ ل ه؛ —
• ذُو: اسم (مضاف به معنی صاحب)؛ معنا: دارا/صاحب؛ ریشه: ذ و و؛ وزن: —
• فَضْلٍ: اسم؛ معنا: فضل/بخشش/زیادی؛ ریشه: ف ض ل؛ وزن: فَعْل؛ —
• عَلَى: حرف جر؛ معنا: بر؛ —
• الْمُؤْمِنِينَ: اسم جمع؛ معنا: مؤمنان؛ ریشه: أ م ن؛ وزن: مُفْعِلِين (مُؤْمِنِين)؛ باب: إفعال (آمَنَ → مُؤْمِن)

ترجمه کل آیه: و قطعاً خداوند وعده‌اش را به شما راست گردانید، آن‌گاه که به اذن او آنان را در هم می‌کوبیدید؛ تا وقتی که سست شدید و در کار با هم نزاع کردید و پس از آنکه آنچه دوست می‌داشتید به شما نشان داد، نافرمانی نمودید. از شما کسانی خواهان دنیا بودند و از شما کسانی خواهان آخرت. سپس شما را از آنان برگردانید تا شما را بیازماید؛ و به‌راستی از شما درگذشت؛ و خداوند صاحب فضل بر مؤمنان است.