وَما تَشاءونَ إِلّا أَن يَشاءَ اللهُ رَبُّ العالَمينَو شما نمیخواهید، مگر آنکه الله، پروردگار جهانیان، بخواهد. وَ
حرف عطف است؛ از ریشهای اشتقاقی ندارد. برای پیوند دادن این جمله با جملهٔ پیشین آمده است. معنا: «و». ما
حرف نفی است؛ مبنی و بدون محل اعرابی. فعل مضارع پس از خود را منفی میکند. معنا: «نمیـ»، «نه». تَشاءونَ
فعل مضارع، مرفوع به ثبوت نون؛ از ریشهٔ «ش ي أ» و از باب «شاءَ ـ يَشاءُ». واو، ضمیر متصل در محل رفع فاعل و نون، نشانهٔ رفع است. معنا: «شما میخواهید»، «شما اراده میکنید». إِلّا
ادات استثنا و حصر است؛ مبنی و بدون محل اعرابی. در اینجا پس از نفی، مفهوم محدود کردن و وابسته بودن مشیت بندگان به مشیت الله را میرساند. معنا: «مگر»، «جز اینکه». أَن
حرف مصدری و نصب است؛ مبنی و بدون محل اعرابی. فعل مضارع پس از خود را منصوب میکند و همراه آن به تأویل مصدر میرود. معنا: «اینکه»، «آنکه». يَشاءَ
فعل مضارع منصوب به «أَن» با فتحهٔ ظاهر؛ از ریشهٔ «ش ي أ» و از باب «شاءَ ـ يَشاءُ». فاعل آن «اللهُ» است. معنا: «بخواهد»، «اراده کند». اللهُ
اسم جلاله؛ مرفوع و فاعلِ «يَشاءَ» است، با ضمهٔ ظاهر. نام خاصِ معبود یگانه و شایستهٔ پرستش است. معنا: «الله». رَبُّ
اسم، مرفوع با ضمهٔ ظاهر؛ صفت یا بدل برای «اللهُ» است و به «العالَمينَ» اضافه شده است. از ریشهٔ «ر ب ب»؛ به معنای مالک، سرپرست، پرورشدهنده و تدبیرکننده. معنا: «پروردگار»، «صاحب اختیار و پرورشدهنده». العالَمينَ
اسم جمع مذکر سالم، مجرور با یاء؛ مضافالیه برای «رَبُّ» است. مفرد آن «عالَم» و از ریشهٔ «ع ل م» است؛ زیرا موجودات نشانههای شناخت آفریدگارند. معنا: «جهانیان»، «همهٔ آفریدگان و عالَمها». | 