إِنَّ لَكَ فِي النَّهَارِ سَبْحًا طَوِيلًابیگمان برای تو در روز، جنبوجوش و اشتغالِ طولانی است. إِنَّ
حرف تأکید و نصب است؛ ریشهٔ فعلی ندارد. برای تأکید بر مضمون جمله بهکار میرود؛ یعنی: «همانا»، «بیگمان». لَكَ
از «لِـ» و ضمیر پیوستهٔ «كَ» تشکیل شده است؛ «لِـ» حرف جر و «كَ» ضمیر مخاطبِ مفردِ مذکر است. «لِـ» در اینجا معنای اختصاص یا تعلق دارد: «برای تو». فِي
حرف جر است و ریشهٔ فعلی ندارد. معنای آن «در» و بیانکنندهٔ ظرف زمان است. النَّهَارِ
اسم، مجرور به «فِي» و نشانهٔ جرّ آن کسره است. ریشهٔ آن «ن ـ ه ـ ر» است؛ «نَهار» یعنی بخش روشن روز، از طلوع صبح تا فرارسیدن شب. سَبْحًا
مصدر، منصوب و نشانهٔ نصب آن فتحه است. ریشهٔ آن «س ـ ب ـ ح» است؛ اصل معنای آن حرکت روان و پیوسته، شنا کردن و رفتوآمد است. در این آیه به معنای اشتغال، تلاش، حرکت بسیار و درگیریهای گوناگون روزانه آمده است. طَوِيلًا
صفتِ منصوب برای «سَبْحًا» و نشانهٔ نصب آن فتحه است. ریشهٔ آن «ط ـ و ـ ل» است؛ یعنی دراز، ممتد و فراوان. مقصود، اشتغال و رفتوآمدی است که زمان زیادی را در روز میگیرد. | 