022-078-105-حج

و در راه خدا چنان‌که حقّ جهاد با اوست، جهاد کنید. او شما را برگزیده است و در دین برای شما تنگنایی قرار نداده است؛ آیینِ پدر شما ابراهیم. او پیش از این و در این [کتاب] شما را مسلمان نامید، تا پیامبر بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواهان باشید. پس نماز را برپا دارید و زکات را بدهید و به خدا چنگ زنید؛ او سرپرست شماست. پس چه نیکو سرپرستی و چه نیکو یاوری است.

وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ

در راه خدا، آن‌گونه که حقّ جهاد با اوست، جهاد کنید.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• جَاهِدُوا: فعل امر جمع، باب مفاعله، ریشه ج-ه-د؛ کوشیدن، تلاش همه‌جانبه.
• فِي: حرف جر؛ در.
• اللَّهِ: اسم جلاله، مجرور به «فی».
• حَقَّ: مصدر/اسم، منصوب به عنوان مفعول مطلق یا تمییز؛ حقّ، شایستگی کامل.
• جِهَادِهِ: مصدر با ضمیر «ه» (به او)، مضاف‌الیه؛ جهادِ او/برای او.

هُوَ اجْتَبَاكُمْ

او شما را برگزید.
شرح واژه‌ها:

• هُوَ: ضمیر منفصل، مبتدا/تأکید.
• اجْتَبَاكُمْ: فعل ماضی باب افتعال، ریشه ج-ب-ي؛ برگزیدن، انتخاب کردن + ضمیر «کم» مفعول.

وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ

و در دین هیچ تنگنایی بر شما قرار نداد.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• مَا: حرف نفی.
• جَعَلَ: فعل ماضی، ریشه ج-ع-ل؛ قرار دادن.
• عَلَيْكُمْ: جار و مجرور؛ بر شما.
• فِي: حرف جر.
• الدِّينِ: اسم، ریشه د-ي-ن؛ آیین، شریعت.
• مِنْ: حرف جر زائده برای تأکید نفی.
• حَرَجٍ: اسم نکره، ریشه ح-ر-ج؛ تنگی، دشواری.

مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ

آیینِ پدر شما ابراهیم [است].
شرح واژه‌ها:

• مِلَّةَ: اسم منصوب، ریشه م-ل-ل؛ آیین، روش دینی.
• أَبِيكُمْ: اسم با ضمیر، ریشه أ-ب-و؛ پدرِ شما.
• إِبْرَاهِيمَ: اسم عَلَم، بدل یا عطف بیان.

هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَفِي هَٰذَا

او پیش از این و در این [کتاب] شما را مسلمان نامید.
شرح واژه‌ها:

• هُوَ: ضمیر منفصل.
• سَمَّاكُمُ: فعل ماضی باب تفعیل، ریشه س-م-و؛ نام نهادن + ضمیر «کم».
• الْمُسْلِمِينَ: اسم جمع، ریشه س-ل-م؛ تسلیم‌شدگان.
• مِنْ: حرف جر.
• قَبْلُ: ظرف زمان؛ پیش‌تر.
• وَ: حرف عطف.
• فِي: حرف جر.
• هَٰذَا: اسم اشاره؛ این.

لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ

تا پیامبر بر شما گواه باشد.
شرح واژه‌ها:

• لِـ: لام تعلیل.
• يَكُونَ: فعل مضارع ناقص منصوب، ریشه ك-و-ن.
• الرَّسُولُ: اسم، فاعل «یکون»، ریشه ر-س-ل؛ فرستاده.
• شَهِيدًا: خبر «یکون»، ریشه ش-ه-د؛ گواه.
• عَلَيْكُمْ: جار و مجرور؛ بر شما.

وَتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ

و شما بر مردم گواهان باشید.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• تَكُونُوا: فعل مضارع ناقص منصوب، جمع مخاطب.
• شُهَدَاءَ: خبر «تکونوا»، جمع، ریشه ش-ه-د؛ گواهان.
• عَلَى: حرف جر.
• النَّاسِ: اسم جمع، ریشه ن-و-س / أ-ن-س؛ مردم.

فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ

پس نماز را برپا دارید و زکات را بدهید.
شرح واژه‌ها:

• فَ: فای نتیجه.
• أَقِيمُوا: فعل امر باب افعال، ریشه ق-و-م؛ برپا داشتن.
• الصَّلَاةَ: اسم، ریشه ص-ل-و؛ نماز.
• وَ: حرف عطف.
• آتُوا: فعل امر، ریشه أ-ت-ي؛ دادن.
• الزَّكَاةَ: اسم، ریشه ز-ك-و؛ پاکیزگی/انفاق واجب.

وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ

و به خدا چنگ زنید.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• اعْتَصِمُوا: فعل امر باب افتعال، ریشه ع-ص-م؛ پناه گرفتن، محکم گرفتن.
• بِاللَّهِ: جار و مجرور؛ به خدا.

هُوَ مَوْلَاكُمْ

او سرپرست شماست.
شرح واژه‌ها:

• هُوَ: ضمیر منفصل.
• مَوْلَاكُمْ: اسم با ضمیر، ریشه و-ل-ي؛ سرپرست، یاور.

فَنِعْمَ الْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ

پس چه نیکو سرپرستی و چه نیکو یاوری است.
شرح واژه‌ها:

• فَ: فای تفریع.
• نِعْمَ: فعل مدح.
• الْمَوْلَىٰ: اسم، ریشه و-ل-ي؛ سرپرست.
• وَ: حرف عطف.
• نِعْمَ: فعل مدح.
• النَّصِيرُ: اسم، ریشه ن-ص-ر؛ یاور.