إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا جز راه جهنم که در آن جاودان میمانند؛ و آن بر خدا آسان بود. - إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۚ
- ترجمهٔ فارسی جمله: مگر راهِ جهنم که در آن تا ابد باقی خواهند ماند.
- توضیح واژهها:
- إِلَّا: حرف استثناء که معمولاً به معنی «جز، مگر» است.
- طَرِيقَ: اسم مفرد منصوب از «طَرِيق» به معنی «راه، مسیر». در اینجا مفعول یا مورد استثناء بعد از إِلَّا است.
- جَهَنَّمَ: اسم خاص و بهشتِ مخالف؛ در متون اسلامی به دوزخ یا جای عذاب پس از مرگ گفته میشود.
- خَالِدِينَ: صفت حال یا وصف برای محکومین، از مصدر «خلود» به معنی «ماندن طولانی/ابدی»؛ «خالدین» اسم فاعل جمع مذکر سالم میانه حال منصوب یا موصوف که به معنی «جاودان/پایا/ماندگار» است.
- فِيهَا: «فِي» حرف جر به معنی «در»، و «هَا» ضمیر غایب مؤنث مفرد به معنی «آن» که به جهنم بازمیگردد؛ «در آن».
- أَبَدًا: قید زمان به معنی «همیشه، تا ابد، برای همیشه».
- علائم نگارشی (علامت وقف): آیه با وقف کوتاه پایان یافته است.
- وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا
- ترجمهٔ فارسی جمله: و آن برای خدا آسان بود.
- توضیح واژهها:
- وَ: حرف عطف به معنی «و».
- كَانَ: فعل ماضی ناقص از «کان» که در معنا کمککننده است برای ساختن جملهی خبری ماضی؛ اینجا به معنی «بود».
- ذَٰلِكَ: ضمیر اشاره به صورت اسم إشارة به معنی «آن» یا «آن امر/چنین تجربه». برای اشاره به مفهوم جملهٔ پیشین (عذاب ابد در جهنم) به کار رفته است.
- عَلَى: حرف جر به معنی «بر، بر روی، نسبت به».
- اللَّهِ: اسم مخصوص «خدا» به حالت جرّ (مضافالیه)؛ معنی «نسبت به خدا/برای خدا».
- يَسِيرًا: صفت یا خبر کَانَ به صورت «یَسِیرًا» مصدر یا حال نکره منصوب به معنی «سبک، آسان، سهل»؛ در معنی جمله «آسان است/آسان بود».
- ترکیب «كَانَ … يَسِيرًا»: اگرچه «كان» ماضی است، در آیات قرآنی برای تثبیت و تأکید سخنِ خبری درباره حقیقتی استفاده میشود؛ بدین معنا که «آن امر برای خدا کاری آسان است» یا «برای خدا آسان بود».
| 