ما أَفاءَ اللَّهُ عَلىٰ رَسولِهِ مِن أَهلِ القُرىٰ فَلِلَّهِ وَلِلرَّسولِ وَلِذِي القُربىٰ وَاليَتامىٰ وَالمَساكينِ وَابنِ السَّبيلِ كَي لا يَكونَ دُولَةً بَينَ الأَغنِياءِ مِنكُم ۚ وَما آتاكُمُ الرَّسولُ فَخُذوهُ وَما نَهاكُم عَنهُ فَانتَهوا ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ شَديدُ العِقابِ آنچه خدا از اموال (اهل) آبادیها به پیامبرش بازگردانید (و بدون جنگ در اختیار او قرار داد)، از آنِ خدا و پیامبر و خویشاوندان او و یتیمان و بینوایان و درراهماندگان است، تا این اموال میان ثروتمندان شما دست به دست نگردد. و هرچه پیامبر به شما داد، آن را بگیرید، و از هرچه شما را بازداشت، بازایستید. و از خدا پروا کنید که خدا سختکیفر است.
- ما أَفاءَ اللَّهُ عَلىٰ رَسولِهِ مِن أَهلِ القُرىٰ فَلِلَّهِ وَلِلرَّسولِ وَلِذِي القُربىٰ وَاليَتامىٰ وَالمَساكينِ وَابنِ السَّبيلِ
ترجمه: آنچه خدا از اموال اهل آبادیها (بدون جنگ) به پیامبرش بازگردانید، از آنِ خدا و پیامبر و خویشاوندان پیامبر و یتیمان و نیازمندان و درراهمانده است. شرح واژهها (نقش، ریشه، معنا در یک خط): - ما: اسم موصول یا مصدریّه، ریشه ندارد، معنی: «آنچه».
- أَفاءَ: فعل ماضی، ریشه «فءي»، معنی: «بازگرداند، برگرداند، عائد کرد».
- اللَّهُ: اسم جلاله، فاعل مرفوع، ریشه خاص، معنی: «خدا».
- عَلىٰ: حرف جر، ریشه ندارد، معنی: «بر، به سوی».
- رَسولِهِ: رسولِ + ضمیر «ه»، اسم مجرور، ریشه «رسل»، معنی: «فرستاده، پیامبر او».
- مِن: حرف جر، معنی: «از».
- أَهلِ: اسم مجرور، ریشه «أهل»، معنی: «اهل، ساکنان».
- القُرىٰ: جمع «قَرْیَة»، اسم مجرور، ریشه «قری»، معنی: «آبادیها، شهرکها».
- فَـ: حرف عطف/تفریع، معنی: «پس، بنابراین».
- لِلَّهِ: لامِ مالکیت + اسم جلاله مجرور، ریشه خاص، معنی: «از آنِ خدا».
- وَلِلرَّسولِ: واو عطف + لام مالکیت + الرسول مجرور، ریشه «رسل»، معنی: «و از آنِ پیامبر».
- وَلِذِي القُربىٰ: واو عطف + لام + «ذِي» اسم مجرور، ریشه «ذو»، معنی: «و برای خویشاوندان نزدیک (پیامبر)».
- وَاليَتامىٰ: واو عطف + «اليتامى» اسم معطوف، ریشه «يتم»، معنی: «و یتیمان».
- وَالمَساكينِ: واو عطف + «المساكين» اسم معطوف، ریشه «مسك»، معنی: «و مسکینان، نیازمندان».
- وَابنِ السَّبيلِ: واو عطف + «ابن» مضاف مجرور + «السبيل» مضافالیه، ریشه «بنو / سبل»، معنی: «و در راه مانده (مسافر درمانده در سفر)».
- كَي لا يَكونَ دُولَةً بَينَ الأَغنِياءِ مِنكُم
ترجمه: تا (این اموال) دست به دست میان ثروتمندان شما نگردد (و فقط در اختیار اغنیا نباشد). شرح واژهها: - كَي: حرف تعلیل/غایت، ریشه ندارد، معنی: «تا، برای این که».
- لا: حرف نفی، ریشه ندارد، معنی: «نه، تا نباشد».
- يَكونَ: فعل مضارع منصوب (به «كي»)، ریشه «كون»، معنی: «باشد / بشود / گردد».
- دُولَةً: اسم منصوب (خبر «يكون»)، ریشه «دول»، معنی: «گردش، دست به دست شدن (مال)».
- بَينَ: ظرف مکان/حرف، ریشه «بین»، معنی: «میان، بین».
- الأَغنِياءِ: اسم مجرور، جمع «غنيّ»، ریشه «غنی»، معنی: «ثروتمندان، بینیازان».
- مِنكُم: «مِن» حرف جر + «كم» ضمیر متصل، ریشه ندارد، معنی: «از میان شما».
- وَما آتاكُمُ الرَّسولُ فَخُذوهُ
ترجمه: و هرچه پیامبر به شما داد، آن را بگیرید. شرح واژهها: - وَ: واو عطف، معنی: «و».
- ما: اسم موصول، ریشه ندارد، معنی: «هرچه، آنچه».
- آتاكُمُ: فعل ماضی + ضمیر «كم» مفعول، ریشه «أتي»، معنی: «داد، عطا کرد به شما».
- الرَّسولُ: فاعل مرفوع برای «آتا»، ریشه «رسل»، معنی: «پیامبر».
- فَـ: فاء تفریع/نتیجه، معنی: «پس».
- خُذوهُ: فعل امر «خُذوا» + ضمیر «ه» مفعول به، ریشه «أخذ»، معنی: «بگیریدش، آن را بگیرید».
- وَما نَهاكُم عَنهُ فَانتَهوا
ترجمه: و از هرچه شما را بازداشت (و نهی کرد)، بازایستید. شرح واژهها: - وَ: واو عطف، معنی: «و».
- ما: اسم موصول، ریشه ندارد، معنی: «هرچه، آنچه».
- نَهاكُم: فعل ماضی + ضمیر «كم» مفعول، ریشه «نهی»، معنی: «نهی کرد، بازداشت».
- عَنهُ: «عن» حرف جر + ضمیر «ه»، ریشه ندارد، معنی: «از آن، درباره آن».
- فَـ: فاء نتیجه، معنی: «پس».
- انتَهوا: فعل امر جمع، ریشه «نهي» (انتهى)، معنی: «بازایستید، خودداری کنید، دست بکشید».
- وَاتَّقُوا اللَّهَ
ترجمه: و از خدا پروا کنید. شرح واژهها: - وَ: واو عطف، معنی: «و».
- اتَّقوا: فعل امر جمع، ریشه «وقي» (اتّقى)، معنی: «پرهیز کنید، تقوا پیشه کنید».
- اللَّهَ: اسم جلاله، مفعولٌبه برای «اتقوا»، معنی: «خدا».
- إِنَّ اللَّهَ شَديدُ العِقابِ
ترجمه: همانا خدا سختکیفر است. شرح واژهها: - إِنَّ: حرف توکید و نصب، معنی: «بیگمان، همانا».
- اللَّهَ: اسم «إنّ» منصوب، اسم جلاله.
- شَديدُ: خبر مرفوع «إنّ»، ریشه «شدد»، معنی: «سخت، شدید».
- العِقابِ: اسم مضافالیه مجرور، ریشه «عقب»، معنی: «کیفر، مجازات».
| 