وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ — جمله ۱: وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ - ترجمه: کسانی که به آنچه خدا از فضلش به آنان داده بخل میورزند، گمان نبرند که این برایشان خوب است.
- و: حرف عطف؛ معنا: و؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
- لا: حرف نهی/نفی (لا الناهية/لا النافية بحسب القراءات)؛ معنا: نه/مبادا؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
- يَحْسَبَنَّ: فعل مضارع مؤکد بنون ثقیله؛ معنا: هرگز مپندارد/گمان نبرد؛ ریشه: ح-س-ب؛ وزن: يَفْعَلُنَّ (اصل: يَحْسَبُ + نون تأكيد ثقیله)؛ باب: ثلاثی مجرد
- الَّذِينَ: اسم موصول جمع؛ معنا: کسانی که؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
- يَبْخَلُونَ: فعل مضارع؛ معنا: بخل میورزند؛ ریشه: ب-خ-ل؛ وزن: يَفْعَلُونَ؛ باب: ثلاثی مجرد
- بِمَا: جار و مجرور + اسم موصول/مصدرية؛ معنا: به آنچه/به اینکه؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
- آتَاهُمُ: فعل ماضی + ضمیر مفعولی؛ معنا: به ایشان عطا کرد؛ ریشه: أ-ت-ي (آتَى)؛ وزن: أَفْعَلَ (آتَى فعل ناقص مزيد)؛ باب: إيتاء از باب إفعال
- اللَّهُ: اسم جلاله فاعل آتَى؛ معنا: خدا؛ ریشه: أ-ل-ه (بنابر قول مشهور)؛ وزن/باب: —
- مِنْ: حرف جر؛ معنا: از؛ ریشه: —؛ —
- فَضْلِهِ: اسم مجرور + ضمیر؛ معنا: فضلِ او؛ ریشه: ف-ض-ل؛ وزن: فَعْل؛ باب: —
- هُوَ: ضمیر فصل/مبتدا در تقدیر؛ معنا: آن؛ ریشه: —؛ —
- خَيْرًا: خبر كان/مفعول به گمان (تمييز حسب) منصوب؛ معنا: بهتر/خیر؛ ریشه: خ-ي-ر؛ وزن: فَيْعَل (اسم تفضیل هم به کار میرود)؛ باب: —
- لَهُمْ: جار و مجرور؛ معنا: برای آنان؛ ریشه: ل-ه-م (لام حرف جر + هم ضمیر)؛ وزن/باب: — — — — — — — —
جمله ۲: بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ - ترجمه: بلکه آن برایشان بدی است.
- بَلْ: حرف اضراب؛ معنا: بلکه؛ ریشه: —؛ —
- هُوَ: ضمیر مبتدا؛ معنا: آن؛ ریشه: —؛ —
- شَرٌّ: خبر مرفوع؛ معنا: بدی/شر؛ ریشه: ش-ر-ر؛ وزن: فَعَّل/اسم جامد بر وزن فَعْل مُضعّف؛ باب: —
- لَهُمْ: جار و مجرور؛ معنا: برای آنان؛ ریشه: ل-ه-م؛ — — — — — — — —
جمله ۳: سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ - ترجمه: بهزودی در روز قیامت همان چیزی را که در آن بخل ورزیدند، طوق گردنشان میشود.
- سَـ: حرف استقبال/سين؛ معنا: بهزودی؛ ریشه: —؛ —
- يُطَوَّقُونَ: فعل مضارع مجهول؛ معنا: طوق گردنشان میشود/برگردنشان انداخته میشود؛ ریشه: ط-و-ق؛ وزن: يُفَعَّلُونَ (باب تفعيل مجهول)؛ باب: تفعيل
- مَا: اسم موصول/مصدرية؛ معنا: چیزی که/آنچه؛ ریشه: —؛ —
- بَخِلُوا: فعل ماضی جمع؛ معنا: بخل ورزیدند؛ ریشه: ب-خ-ل؛ وزن: فَعَلُوا؛ باب: ثلاثی مجرد
- بِهِ: جار و مجرور؛ معنا: به آن/در آن؛ ریشه: ب-ه؛ —
- يَوْمَ: ظرف زمان منصوب؛ معنا: روزِ؛ ریشه: ي-و-م؛ وزن: فَعْل؛ —
- الْقِيَامَةِ: مضافٌإلیه مجرور؛ معنا: قیامت؛ ریشه: ق-و-م؛ وزن: فِعَالَة؛ باب: — — — — — — — —
جمله ۴: وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ - ترجمه: و میراث آسمانها و زمین از آنِ خداست.
- و: حرف عطف؛ معنا: و؛ —
- لِـ: لام اختصاص/ملك؛ معنا: از آنِ/برای؛ —
- اللَّهِ: اسم جلاله مجرور؛ معنا: خدا؛ —
- مِيرَاثُ: مبتدا مؤخر مرفوع؛ معنا: میراث/باقیمانده مالکیت؛ ریشه: و-ر-ث؛ وزن: مِفَال (مصدر میمی/اسم مصدر)؛ باب: —
- السَّمَاوَاتِ: مضافٌإلیه مجرور جمع؛ معنا: آسمانها؛ ریشه: س-م-و؛ وزن: فَعَلات (جمع سماء)؛ —
- وَالْأَرْضِ: معطوف مجرور؛ معنا: و زمین؛ ریشه: أ-ر-ض؛ وزن: فَعْل؛ — — — — — — — —
جمله ۵: وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ - ترجمه: و خداوند به آنچه انجام میدهید آگاه است.
- وَ: حرف عطف؛ معنا: و؛ —
- اللَّهُ: مبتدا مرفوع؛ معنا: خدا؛ —
- بِمَا: جار و مجرور + اسم موصول/مصدرية؛ معنا: به آنچه/به کارهای که؛ —
- تَعْمَلُونَ: فعل مضارع جمع؛ معنا: انجام میدهید؛ ریشه: ع-م-ل؛ وزن: تَفْعَلُونَ؛ باب: ثلاثی مجرد
- خَبِيرٌ: خبر مرفوع؛ معنا: آگاه/دانا به باطن امور؛ ریشه: خ-ب-ر؛ وزن: فَعِيل (صیغه مبالغه/صفت مشبهه)؛ — — — — — — — —
ترجمه کل آیه: گمان نبرند آنان که به آنچه خدا از فضلش به آنان داده بخل میورزند، که این برایشان خوب است؛ بلکه آن برایشان بدی است. بهزودی در روز قیامت همان چیزی که در آن بخل ورزیدند طوق گردنشان میشود. و میراث آسمانها و زمین از آنِ خداست، و خداوند به آنچه انجام میدهید آگاه است. | 