إِنَّ شَرَّ الدَّوابِّ عِندَ اللَّهِ الَّذينَ كَفَروا فَهُم لا يُؤمِنونَ
بهراستی بدترین جنبندگان نزد خدا کسانیاند که کفر ورزیدهاند؛ پس آنان ایمان نمیآورند.
- إِنَّ شَرَّ الدَّوابِّ عِندَ اللَّهِ
ترجمه: «همانا بدترین جنبندگان نزد خدا [هستند].»
- إِنَّ: حرف مشبّه بالفعلِ تأکید و نصب؛ معنی: همانا/بهراستی. ریشه: —
- شَرَّ: اسم إِنَّ منصوب؛ ریشه: ش ر ر؛ معنی: بدتر/بدترین.
- الدَّوابِّ: مضافٌإلیهِ مجرور؛ جمعِ «دابّة»؛ ریشه: د و ب؛ معنی: جنبندگان/جانداران که حرکت میکنند.
- عِندَ: ظرف مکان؛ ریشه: ع ن د؛ معنی: نزد/در پیشِ.
- اللَّهِ: مضافٌإلیهِ مجرور (پس از «عندَ»)، اسم جلاله؛ ریشه: أ ل ه؛ معنی: خدا.
- الَّذينَ كَفَروا
ترجمه: «کسانی که کفر ورزیدند.»
- الَّذينَ: اسم موصول، منصوب بهاعتبار بدل یا خبر مؤخر برای «إنّ» (بنابر ترکیب مشهور: «الذينَ كفروا» بدل از «شرّ الدوابّ» یا بیان)، معنی: آنان که/کسانی که. ریشه: —
- كَفَروا: فعل ماضی، جمع مذکر غایب؛ ریشه: ك ف ر؛ معنی: کفر ورزیدند/پوشاندند حق را.
نقش نحوی جمله: «الذين كفروا» توضیح/بیان برای «شرّ الدوابّ» (بدل یا صفتِ مبیّن).
- فَهُم لا يُؤمِنونَ
ترجمه: «پس آنان ایمان نمیآورند.»
- فَـ: حرف تفریع/نتیجه؛ معنی: پس/بنابراین.
- هُم: ضمیر منفصل مبتدا؛ معنی: آنان.
- لا: حرف نفی؛ معنی: نه/نمی.
- يُؤمِنونَ: فعل مضارع مرفوع، جمع مذکر غایب؛ ریشه: أ م ن؛ معنی: ایمان میآورند؛ با «لا» = ایمان نمیآورند.
ترکیب نحوی: «فهم لا يؤمنون» جمله اسمیه (مبتدا «هم») با خبر جمله فعلیه منفی («لا يؤمنون»)، نتیجه و توضیح حالِ «الذين كفروا».
نکات صرفی و معنایی کلیدی: - «شَرّ» صیغه تفضیل از ریشه «شرّ» بهمعنای بدی؛ در اینجا با «أل» و اضافه به «الدّوابّ» صیغه افعل تفضیلِ مضاف آمده و معنای «بدترین» میدهد.
- «الدَّوابّ» جمع «دابّة» است و در قرآن برای جنبندگان روی زمین بهکار میرود.
- «كفروا» ماضی دلالت بر تحققِ کفر دارد، و «فهم لا يؤمنون» استمرارِ عدمِ ایمان را میرساند.
- پیوند «فَـ» نتیجهگیری از وصف «کفر» است: چون کافر شدهاند، نتیجهاش این است که ایمان نمیآورند.
| 