قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاَقِيكُمْ ۖ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ - قُلْ
- ترجمه: بگو
- نوع واژه: فعل أمر مجرد از ثلاثي لازم
- معنا: دستور گفتن، بفرما/بگو
- ريشه: ق و ل (ق-و-ل)
- وزن: فعل (فَعْلَ) — فعل امری از صورت الماضي قَلَ
- باب: مجرد (باب أول)
- إِنَّ الْمَوْتَ
- ترجمه: که همانا مرگ
- نوع واژه: إِنَّ حرف توكيد و «الْمَوْتَ» اسم منصوب
- معنا: تأکید و معرفی موضوع «مرگ»
- ريشه (الموت): م و ت (م-و-ت)
- وزن (موت): فَعْل
- باب: اسم (اسم مجرد از ريشه)
- الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ
- ترجمه: آنچه از آن میگریزید (یا از آن فرار میکنید)
- نوع واژه:
- الَّذِي: اسم موصول
- تَفِرُّونَ: فعل مضارع اخباری، فعل ثلاثي لازم، مضارع مرفوع با واو مخاطب جمع
- مِنْهُ: حرف جر + ضمیر متصل (مَضافٌ إليه)
- معنا:
- الَّذِي: که/کسی که/آن که
- تَفِرُّونَ: شما میگریزید/فرار میکنید
- مِنْهُ: از آن
- ريشه:
- فرّ: ف-ر-ر
- ه (ضمير اشاره) مربوط به الموت
- وزن (تَفِرُّونَ): تَفَعُّلونَ (تَفْعُلُ/تَفَعُّل)
- باب: تَفَعّل (باب تفعّل؛ مصدر تَفَرٌّ/فِرَار)
- فَإِنَّهُ مُلاَقِيكُمْ
- ترجمه: پس همانا او (مرگ) شما را ملاقات خواهد کرد / روبرویتان خواهد شد
- نوع واژه:
- فَ: حرف عطف
- إِنَّهُ: إِنَّ حرف توكيد + ضمير مبني در محل اسم
- مُلاَقِيكُمْ: اسم فاعل یا صيغه مبالغه/اسمية مشتقّه به صورت فعل آتی مصدر? (شرح در ادامه)
- معنا:
- مُلاَقِيكُمْ: شمایان را ملاقاتکننده / مواجهکنندهی شما؛ در این آیه مفهوم وقوع ملاقات مرگ با انسانهاست.
- ريشه: ل-ق-ي (ل ق ي)
- وزن: مفاعلة/مُفاعِل? در اينجا صيغه فاعل مشتق از لقاء به صورت مُلاَقٍ با ضمير امتداد: مُلاَقِيكُمْ — به صورت مبالغه/اسم فاعل فعلی مرکب برای معنی «رو بروی شما خواهد آمد».
- باب: فعل ثلاثي اصل لَقِي؛ اسم فاعل/مصدر مشتق (لقاء، لاق) — قالب مشتق اسمی برای مفهوم ملاقاته (مُلاَقٍ + ضمير)
- ثُمَّ تُرَدُّونَ
- ترجمه: سپس بازگردانده خواهید شد / سپس شما را باز میگردانند
- نوع واژه:
- ثُمَّ: ظرف یا حرف عطف زمان/فصل
- تُرَدُّونَ: فعل مضارع مبنی للمجهول أو فعل مضارع مبني للمجهول مع واو الجماعة (مبني للمجهول: تُرَدُّونَ = تُرَدُّ + ون؟) اما صيغة المبني للمجهول في المضارع: تُرَدُّونَ (شاهد)
- معنا: سپس شما بازگردانده میشوید (به سوی …)
- ريشه: ر-د-د (ر د د)
- وزن: فُعِلّ (مبني للمجهول از رَدَّ)
- باب: لازم/متعدی در مصدر؛ هنا فعل مبني للمجهول
- إِلَىٰ عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ
- ترجمه: به سوی دانندهی غیب و شهادت
- نوع واژه:
- إِلَى: حرف جر
- عَالِمِ: اسم مجرور وصف (فاعل/مضاف؟) «عالِم» اسم فاعل مشتق از علم
- الْغَيْبِ: مضاف الیه مجرور
- وَالشَّهَادَةِ: معطوف بر الغيب (یا بمعنی عالم الغیب و الشهادة = دانندهی غیب و شهادت)
- معنا: به سوی دانای غیب و شهادت
- ريشه (علم): ع-ل-م
- وزن (عالِم): فاعِل
- باب: اسم فاعل از باب ثلاثي
- فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
- ترجمه: سپس شما را از آنچه عمل میکردید آگاه خواهد ساخت / خبرتان میدهد دربارهی آنچه انجام میدادید
- نوع واژه:
- فَ: حرف عطف
- يُنَبِّئُكُمْ: فعل مضارع مبني للمعلوم، متعدي الی كُمْ (يفعل – يغيّر تشكيل: يُنَبِّئُ = یفعل باب تفعيل)
- بِمَا: حرف جر + اسم موصول (بـ + ما)
- كُنتُمْ: فعل ماض ناقص (فعل كان) + ضمير
- تَعْمَلُونَ: فعل مضارع مرفوع، مع الضمير واو الجماعة
- معنا:
- يُنَبِّئُكُمْ: او شما را خبر میکند/آگاه میسازد
- بِمَا: دربارهی آنچه
- كُنتُمْ تَعْمَلُونَ: شما انجام میدادید/عمل میکردید
- ريشه:
- ن-ب-أ (نبأ)
- ع-م-ل (عمل)
- ك-و-ن (کن)
- وزن (يُنَبِّئُ): يُفَعِّل (باب تفعيل)
- باب: تفعيل برای يُنَبِّئُ؛ ثلاثي ماضي/مضارع لكُنتُمْ/تعملون
ترجمه کامل آیه: بگو: «همانا مرگى که از آن فرار مىکنید، قطعاً شما را ملاقات خواهد کرد؛ سپس (پس از مرگ) به سوى داناى غیب و شهود بازگردانده مىشوید تا شما را از آنچه انجام مىدادید خبر دهد.» | 