| متن اصلی: عَينًا يَشرَبُ بِهَا المُقَرَّبونَ ترجمهٔ روان به فارسی: چشمهای که نزدیکان (یاران) از آن مینوشند. توضیح واژه به واژه همراه با نقش دستوری (مختصر): - عَينًا
- معنی لفظی: چشمه، چشمۀ آب
- نقش دستوری: مفعول (یا مصدر/اسم) به صورت نکره با حال یا به عنوان مضافالیه در برخی قرائتها؛ اینجا به صورت اسم منصوب (حال یا مفعول) آمده است — نقش دقیق بستگی به کل جمله و قرائت دارد، اما در ساختار کوتاه این عبارت «عَينًا» اسم منصوب اعلامکننده موجودیت «چشمه» است. حالت اعرابی: منصوب (فتحه).
- يَشرَبُ
- معنی لفظی: مینوشد، میخورد (از نظر آب)
- نقش دستوری: فعل مضارع فعلی است رباعی (با ضمیر فاعلی محذوف)؛ در این جمله به صورت فعل فعل جمله قرار دارد. همزمان میتواند به معنی «نوشیده میشود» هم خوانده شود بسته به ساختار (خنثی بودن صیغه و معنای مجهول/فاعلی). فاعل ظاهری ضمیر است که در صورت وجود اسم جمع مذکور (المقربون) به آن بازمیگردد.
- بِهَا
- معنی لفظی: با آن / از آن
- نقش دستوری: حرف جر (بِ) + ضمیر متصل «ها» (مؤنث غایب)؛ حرف جر «بِ» نشاندهنده ابزار یا مکان/وسیله است؛ «ها» به «عَين» برمیگردد (ضمیر اشاره به مؤنث نزدیک)، بنابراین «با آن/از آن» — در این عبارت معنای مکانی/ابزاری «از آن (مینوشند)» را دارد.
- المُقَرَّبونَ
- معنی لفظی: نزدیکان، کسانی که نزدیک شدهاند (مقَرَّب: نزدیک شده/مقرّب)
- نقش دستوری: فاعل جمع مذکر سالم معرفه با ال (معرفهٔ جمع) و علامت رفع واو (مرفوع:ون/ين بسته به لهجه)؛ در این جمله فاعل فعل «يَشرَبُ» است. صورت مفرد «مقَرَّب» و جمع «مقَرَّبونَ».
نمای کلی ساختار نحوی (مختصر): فعل (يَشرَبُ) + حال/مفعول (عَينًا) یا میتوان خواند: عَينًا (مفعول یا حال منصوب) يَشرَبُ (فعل) بِهَا (جار و مجرور به معنای «از آن/با آن») المُقَرَّبونَ (فاعل جمع). نکتهٔ معناشناختی کوتاه: ترکیب معمولاً به این معناست که «یک چشمه/چشمهای هست که نزدیکان از آن مینوشند.» در متون شعری یا قرآنی ممکن است بار معنایی تصویری یا نمادین داشته باشد (نماد فیض، رحمت، یا جایگاه مقربان). | 