متن: خِتامُهُ مِسكٌ ۚ وَفي ذٰلِكَ فَليَتَنافَسِ المُتَنافِسونَ ترجمهٔ روان فارسی: پایانِ آن (نوشیدنیِ بهشتی) مُشک است؛ و در اینباره، باید رقابتکنندگان رقابت کنند. تحلیل واژهبهواژه با معنا و نقش دستوری (هر واژه با خط افقی جدا شده): - خِتامُهُ
- معنی: پایانِ آن
- اجزای واژه: «خِتامُ» (پایان، ختم) + «ـهُ» (ضمیر متصل: او/آن)
- نقش دستوری: مبتدا؛ «خِتامُ» اسم مرفوع (مبتدا) با ضمیر مضافٌإلیه «ـهُ»
- مِسكٌ
- معنی: مُشک (عطر خوشبو)
- نقش دستوری: خبرِ مبتدا؛ اسم نکره مرفوع
- ۚ
- معنی: نشانهٔ وقف/درنگ (علامت وقف لازم در رسمالخط قرآن)
- نقش: علامت نگارشی/وقف (جزء متن نیست)
- وَ
- معنی: و
- نقش دستوری: حرف عطف؛ آغاز جملهٔ جدید
- في
- معنی: در
- نقش دستوری: حرف جر
- ذٰلِكَ
- معنی: آن (اشاره به امر یادشده)
- نقش دستوری: اسم اشاره؛ مجرور به «في» (فی ذلک)
- فَ
- معنی: پس/بنابراین/آنگاه (حرف ربط و تعقیب)
- نقش دستوری: حرف استئناف/تعقیب؛ پیونددهنده به جملهٔ امر
- لِـ
- معنی: باید/برای اینکه (لامِ امر یا لامِ تعلیل با معنای امر)
- نقش دستوری: حرف جرِ دارای اثر امری بر فعل مضارع (لام امر)
- يَتَنافَسِ
- معنی: رقابت کنند، به پیشی گرفتن بپردازند
- ریشه: ن-ف-س (باب تفاعُل: تَنافَسَ)
- نقش دستوری: فعل مضارع مجزوم به سبب «لام امر»؛ علامت جزم کسرهٔ پایانی به جهت اتصال به نون (در اصل یَتَنافَسْ)
- صیغه: غایب جمع مذکر (هماو)
- المُتَنافِسونَ
- معنی: رقابتکنندگان، کسانی که به پیشی گرفتن میپردازند
- ریشه: ن-ف-س (اسم فاعل باب تفاعُل)
- نقش دستوری: فاعلِ فعل «يَتَنافَسِ»؛ اسم معرفه با «الـ»، مرفوع با علامت «واو/نون» جمع سالم مذکر (در رسم: «ـونَ»)
توضیحات نحویِ ساختار کل جمله: - جملهٔ اول اسمیه: «خِتامُهُ مِسكٌ» با مبتدا «خِتامُهُ» و خبر «مِسكٌ».
- جملهٔ دوم فعلیه امری: «وَ في ذٰلِكَ فَليَتَنافَسِ المُتَنافِسونَ» شامل جار و مجرور «في ذٰلِكَ» بهعنوان قید/متمم، سپس «فَ» و «لامِ امر» که فعل مضارع را به صورت امر میآورد: «يَتَنافَسِ»، و فاعل «المُتَنافِسونَ». معنای کلی: در همین موضوع شایسته است اهل رقابت، رقابت کنند.
| 