| کَلّا إِنَّ كِتابَ الأَبرارِ لَفي عِلِّيّينَ ترجمهٔ فارسی روان: نه (چنین نیست)؛ همانا دفترِ نیکان در جایگاهی بلند قرار دارد. واژه به واژه با معنی و نقش دستوری: - كَلّا
- معنی: نه / هرگز / ابداً (ردّ یا تکذیب قاطع)
- نقش دستوری: حرف ردّ/تکذیب؛ جمله را با نفی قاطع آغاز میکند.
- إِنَّ
- معنی: همانا / بدون تغییر معنای خبری (برای تأکید)
- نقش دستوری: حرف تأکید و نصب؛ معمولاً مبتدا را بعد از خود به مفعول نصب میکند (یعنی اسم بعد از إِنَّ منصوب میشود).
- كِتابَ
- معنی: کتاب / دفتر / فهرست
- نقش دستوری: اسم إِنَّ و در حالت نصب (مفعولی) — «کتابَ» مفعولِ إِنَّ است؛ به صورت مفرد، مؤنث یا مذکر بسته به سیاق (در عربی کتاب مذکر است).
- الأَبرارِ
- معنی: نیکان / پارسایان
- نقش دستوری: مضافالیهِ کتاب (کتابِ نیکان)؛ در حال جرّ (اِنّ کلمة الأبرار در تركيب مضاف و مضافالیه: «كتابَ الأبرارِ» با کتابَ منصوب و الأبرارِ مجرور).
- لَفي
- لَ
- معنی: یقین و تأکید (معنای «همانا»/«قطعاً» را تقویت میکند)
- نقش دستوری: حرف تأکید (لَ قوی) که بر جمله مفرد تأکید میگذارد.
- في
- معنی: در / داخلِ
- نقش دستوری: حرف جرّ که مکان را نشان میدهد.
- عِلِّيّينَ
- معنی: بالاها / مقامهای بلند / عالیان (جمع عِلِّيّ به معنی بلندمرتبه)
- نقش دستوری: اسمِ مجرورِ خودِ حرفِ جرّ «في»؛ به صورت جمع مکسر/جمع صفت بلندمرتبه و در حالت نصب/جرّ پایانی (در اینجا مجرور بهخاطر حرف جرّ «في» و علامت اعراب «ينَ» در قرآن نمایان است: عِلِّيّينَ).
توضیح ساختاری کوتاه: این آیه ترکیبی از نفی قاطع با كَلّا و سپس تأکید خبری با إِنَّ است؛ «إِنَّ كِتابَ الأَبرارِ» بخش خبری (همانا دفتر نیکان) و «لَفي عِلِّيّينَ» بیان مکان و تأکید بر قرار داشتن آن در مقامی بسیار بلند است. | 