وَما يُكَذِّبُ بِهِ إِلّا كُلُّ مُعتَدٍ أَثيمٍ معنی روان فارسی: و هیچکس آن را تکذیب نمیکند مگر هر متجاوز گناهکاری. واژهبهواژه با نقشهای دستوری (مختصر): - وَ: حرف عطف (وصلکننده جمله به قبلی یا برای تاکید).
- ما: ضمیر ناقص/نفی (اینجا «آنچه» یا «آن» بهمعنی موصول ضمنی؛ در ترکیب «ما… یُكَذِّبُ» به معنی «و چیزی را که…») — توضیح: در قرآن «ما» گاه اسم موصول است؛ در این آیه «ما يُكَذِّبُ بِهِ» = «آنچه را با آن تکذیب میشود» یا «آن را تکذیب نمیکند مگر…».
- يُكَذِّبُ: فعل مضارع مبنی بر مجهول/معلوم؟ (معلوم) به معنی «تکذیب میکند/دروغ میخواند»؛ فاعل ضمیر مستتر «هو» (او/کسی).
- بِهِ: حرف جر «بِ» + ضمیر متصل «هِ» (مفعول/وسیله) — «به آن/در برابر آن».
- إِلّا: حرف استثناء (به معنی «جز/مگر») — استثناکننده.
- كُلُّ: اسم مفرد مؤکد برای عموم (مصدر «هر/تمام»)، مبتنعلامه رفع؛ در مقام خبر یا مضافٌالیه بسته به ساخت جمله — اینجا «إِلّا كُلُّ» = «مگر هر …».
- مُعتَدٍّ: صفت یا اسم حال? «معتدّ» اسم فاعل به معنی «متجاوز/ظالم»؛ حالت نکره مجرور یا منصوب؟ در جملهٔ عربی «كُلُّ مُعتَدٍ أَثیمٍ» «معتدٍّ» مضافٌالیه یا نعت بستگی به ساخت: ساخت کامل «كُلُّ [معتدٍّ أَثیمٍ]» — «معتدٍّ» مضافٌ إِلَیهِ لكُلّ. از نظر اعراب: «معتدٍّ» نعت یا مضافالیه منصوب/مجرور؟ توضیح مختصر: پس از «كُلُّ» اسم آن «معتدٍّ» است که در حالت جرّ به دلیل «إِلّا» غالباً منصوب یا مجرور بسته به تفسیر؛ در قرائت کلاسیک «كُلُّ» مبتدا و «معتدٍّ أَثیمٍ» خبر آن به صورت نكره مجرور منصوب با تنوین نداشتن — برای خلاصه: «معتدٍّ» = «متجاوز» (اسم).
- أَثیمٍ: نعت (صفت) برای «معتدٍّ» به معنی «گنهکار/گناهآلود»؛ در حالت اسمیِ نکره با کسرهٔ نسبی (اِنْسَاب).
ترکیب نحوی کوتاه: «وَ ما يُكَذِّبُ بِهِ» = «و آن را تکذیب نمیکند مگر…» + «إِلّا كُلُّ مُعتَدٍ أَثیمٍ» = «مگر هر متجاوز گناهکاری.» | 