| لا يَستَوي أَصحابُ النّارِ وَأَصحابُ الجَنَّةِ ۚ أَصحابُ الجَنَّةِ هُمُ الفائِزونَ یاران آتش و یاران بهشت برابر نیستند؛ یاران بهشت همان رستگارانند. - لا يَستَوي أَصحابُ النّارِ
- ترجمه: یاران آتش برابر نیستند.
- نقش گرامری و تجزیه:
- لا: حرف نفي حالیه (نفی معطوف بر فعل مضارع) — نقش: نفیکنندهٔ فعل.
- يَستَوي: فعل مضارع مرفوع، متعدی به معنای «برابر بودن / یکسان بودن» (فاعل ضمیر مستتر یا صریح: «هم» یا «ایشان» که در اینجا به «أصحابُ النّارِ» برمیگردد). ریشه: و-س-و/و-س-ی (جذر: س و ی/و; شکل رایج ریشه: س و ی).
- معنای اصلی: برابر بودن، مساوی شدن.
- أَصحابُ: اسم فاعل جمع/اسم معنایی «یاران، صاحبان، دارندگان»؛ حالت: نَصب/رفع — در اینجا مرفوع به عنوان فاعل (أَصحابُ نَارِ فاعل يَستَوي). ریشه: ص-ح-ب.
- معنای واژه: همنشینان، همراهان، صاحبان.
- النّارِ: «آتش» با ال تعریف و در حالت جرّ به عنوان مضافٌالیه (أصحابُ النّارِ = صاحبانِ آتش). ریشه: ن-و-ر/ن-ا-ر (نار).
- معنای واژه: آتش، در متون دینی به معنی دوزخ، عذاب نیز آمده است.
- معانی ترکیبی: «یارانِ دوزخ برابر نیستند» — یعنی از نظر جایگاه یا مقام مساوی با دیگران نیستند.
- وَأَصحابُ الجَنَّةِ
- ترجمه: و یاران بهشت
- نقش گرامری و تجزیه:
- وَ: حرف عطف «و» — نقش: اتصال جمله/عبارت قبل به این عبارت.
- أَصحابُ: همان توضیح بالا (فاعل ضمنی برای فعل قبل/مقایسه) — در اینجا بخش دوم جملهٔ مقایسهای است.
- الجَنَّةِ: «بهشت» با ال تعریف و در حالت جرّ به عنوان مضافٌالیه یا متمّمِ «أصحاب». ریشه: ج-ن-ن.
- معنای واژه: باغ آسمانی، بهشت.
- نقش در معنی کلی: عبارت قیاسی «أصحابُ النّارِ وَ أَصحابُ الجَنَّةِ» = «یاران آتش و یاران بهشت» — بخش اول و دوم برای مقایسه آورده شدهاند.
(نکتهٔ ساختاری: جملهٔ کامل در عربی به صورت «لا يَستَوي A وَ B» بیان شده؛ فعل به صورت مفرد همگانی با فاعل اول یا هر دو تام است؛ مقصود این است که دو گروه با هم برابر نیستند.)
- أَصحابُ الجَنَّةِ هُمُ الفائِزونَ
- ترجمه: یاران بهشت همان رستگارانند.
- نقش گرامری و تجزیه:
- أَصحابُ الجَنَّةِ: مبتدأ (یا اسم خبر در ادامهٔ ساختار؛ در این جمله موقوف به عنوان مبتدأ) — «یاران بهشت».
- هُمُ: ضمیر تأکیدی منفصل به عنوان ضمیرِ ضمیرِ رفع مبتدأ یا توکیدی برای مبتدأ — نقش: تاکید و اتصال بین مبتدأ و خبر.
- الفائِزونَ: خبر جمع مذکر سالم/اسم فاعل جمع مطلق به معنای «رستگاران، پیروزان»؛ حالت: منصوب یا مرفوع بسته به ساختار (در اینجا به صورت خبر مرفوع: الفائزون، نوشتهٔ مصراعی الفائِزونَ با کسره/ضبط مصراع). ریشه: ف-و-ز.
- معانی: پیروزشدگان، رستگاران.
- معانی ترکیبی: «یارانِ بهشت همان کسانی هستند که رستگار شدهاند» — تأکید بر هویت و مقام آنان.
| 