وَما أَفاءَ اللَّهُ عَلىٰ رَسولِهِ مِنهُم فَما أَوجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلا رِكابٍ وَلٰكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلىٰ مَنْ يَشاءُ ۚ وَاللَّهُ عَلىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ و آنچه خدا از (داراییِ) آنان به پیامبرش بازگردانید (و در اختیار او نهاد)، شما برای بهدست آوردن آن نه اسبی تازاندید و نه شتری، ولی خدا پیامبرانش را بر هر که بخواهد مسلط میکند، و خدا بر هر چیز تواناست.
۱) وَما أَفاءَ اللَّهُ عَلىٰ رَسولِهِ مِنهُم ترجمه: و آنچه خدا از (داراییِ) آنان به پیامبرش بازگردانید (و در اختیار او قرار داد). نقشها و ریشهها و معانی واژهها: - وَ: حرف عطف، «و».
- ما: اسم موصول (یا مصدرية در تقدیرِ «چیزی که»)، «آنچه».
- أَفاءَ: فعل ماضی، ثلاثی مزید باب إفعال، ریشه «فـيـء»، معنا: برگردانید، بازگردانید، غنیمت/فیء قرار داد.
- اللَّهُ: اسم جلاله، فاعل مرفوع.
- عَلىٰ: حرف جر، «بر، به».
- رَسولِهِ: «رَسولِ» اسم مجرور به «على»، ریشه «رسل»، معنا: فرستاده؛ «هِ» ضمیر متصل، مضافٌإلیه، «او = خدا».
- مِنهُم: «مِن» حرف جر، «از»، «هُم» ضمیر متصل مجرور، «از آنان» (بازگشت به گروه یهود بنینضیر).
۲) فَما أَوجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلا رِكابٍ ترجمه: پس شما برای (بهدست آوردن) آن نه اسبی تاختید و نه سواری (شتر و مرکبی) به حرکت درآوردید. نقشها و ریشهها و معانی واژهها: - فَ: حرف عطف/تفریع، «پس».
- ما: حرف نَفی، «نه / هیچ».
- أَوجَفْتُمْ: فعل ماضی، باب إفعال، ریشه «وجف»، معنای اصلی: تند رفتن، سرعت گرفتن؛ یعنی «شتافتید، تازاندید».
- عَلَيْهِ: «عَلى» حرف جر، «بر/برای آن»، «ـهِ» ضمیر متصل، مرجع به «ما أفاءَ اللَّهُ» (آن مال/غنیمت).
- مِنْ: حرف جر زائده برای نفی و بیان عموم، «هیچ».
- خَيْلٍ: اسم مجرور، ریشه «خيل»، معنا: اسبها (نیروی سواره).
- وَلا: حرف عطف همراه با نَفی، «و نه».
- رِكابٍ: اسم مجرور (معطوف بر «خیل»)، ریشه «ركب»، معنا: مرکبِ سواری (شتر و مانند آن، نیروی سوارهی دیگر).
۳) وَلٰكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلىٰ مَنْ يَشاءُ ترجمه: ولی خدا پیامبرانش را بر هر که بخواهد مسلط میکند. نقشها و ریشهها و معانی واژهها: - وَ: حرف عطف، «و».
- لٰكِنَّ: حرف استدراک و نصب (حرف مشبّه بالفعل)، «ولی، اما».
- اللَّهَ: اسم جلاله، اسمِ «لکنّ» منصوب.
- يُسَلِّطُ: فعل مضارع مرفوع، باب تفعیل، ریشه «سلط»، معنا: مسلط میکند، توان و غلبه میدهد.
- رُسُلَهُ: مفعول به منصوب، «رُسُل» ریشه «رسل»، معنا: فرستادگان، پیامبران؛ «ـهُ» مضافٌإلیه، ضمیر: او = خدا.
- عَلىٰ: حرف جر، «بر».
- مَنْ: اسم موصول، «کسی که / هر که».
- يَشاءُ: فعل مضارع، ریشه «شيء»، معنا: بخواهد.
۴) وَاللَّهُ عَلىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ ترجمه: و خدا بر هر چیزی تواناست. نقشها و ریشهها و معانی واژهها: - وَ: حرف عطف، «و».
- اللَّهُ: مبتدا مرفوع، اسم جلاله.
- عَلىٰ: حرف جر، «بر».
- كُلِّ: اسم مجرور، ریشه «كلل»، معنا: هر، همه.
- شَيْءٍ: مضافٌإلیه مجرور، ریشه «شيء»، معنا: چیز، موجود.
- قَديرٌ: خبر مرفوع، صفت مشبهه، ریشه «قدر»، معنا: توانا، دارای قدرت کامل.
| 