سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرضِ ۖ وَهُوَ العَزيزُ الحَكيمُ هر آنچه در آسمانها و هر آنچه در زمین است، برای خدا تسبیح میگوید، و اوست شکستناپذیرِ سنجیدهکار و حکیم.
۱) سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرضِ - «هر آنچه در آسمانها و هر آنچه در زمین است، برای خدا تسبیح میگوید.»
توضیح واژهها و نقشها: - سَبَّحَ
- نقش: فعل ماضی، مفرد، غائب
- ریشه: س ب ح
- معنی ریشه: دور شدن، شناور شدن؛ در کاربرد قرآنی: منزه دانستن، تنزیه کردن
- معنی در جمله: تسبیح گفت، منزه دانست (یعنی: به یکتایی و پاکی خدا گواهی داد)
- لِلَّهِ
- لِـ
- نقش: حرف جر
- معنی: برای، به (اختصاص و جهت را میرساند)
- اللَّهِ
- نقش: اسم جلاله، مجرور به علت حرف جر (لام)
- ریشه: ا ل ه (اله)
- معنی ریشه: معبود، کسی که به او روی آورده میشود
- معنی در جمله: خدا، خدای یکتا
- مجموع «لِلَّهِ»
- معنی: برای خدا، به سود خدا، در راه خدا
- ما
- نقش: اسم موصول غیر عاقل (موصوله)
- معنی: هر آنچه، آنچه
- کارکرد در جمله: اسم موصول برای بیان همه موجودات و چیزهایی که تسبیح میگویند
- فِي
- نقش: حرف جر
- معنی: در، داخلِ
- السَّماواتِ
- نقش: اسم مجرور بعد از «فِي»
- حالت: جمع مؤنث سالم، مجرور با کسره
- ریشه: س م و / س م ا (سَماء)
- مفرد: السَّماء
- معنی ریشه: بلندی، ارتفاع
- معنی در جمله: آسمانها (مراتب و لایههای بالا)
- وَ
- ما
- نقش: اسم موصول غیر عاقل
- معنی: هر آنچه، آنچه
- کارکرد: موصول دوم، برای بیان همه آنچه در زمین است
- فِي
- الأَرضِ
- نقش: اسم مجرور بعد از «فِي»
- ریشه: أ ر ض
- معنی ریشه: زمین، مقابل آسمان
- معنی در جمله: زمین (کل عالم زیرین، جهان مادّی)
نکته معنایی جمله: - ساختار «سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرضِ» نشان میدهد:
- همه موجودات آسمانی و زمینی، به زبان حال یا قال، خدا را تنزیه و تسبیح میکنند؛
- یعنی همه هستی در حال اظهار نیاز، وابستگی و پاکدانستن خدا از هر نقص است.
۲) وَهُوَ العَزيزُ الحَكيمُ ترجمه: - «و اوست شکستناپذیرِ مقتدر، فرزانه و حکیم.»
توضیح واژهها و نقشها: - وَ
- نقش: حرف عطف
- معنی: و
- کارکرد: وصل این جمله اسمیه به جمله پیشین
- هُوَ
- نقش: ضمیر منفصل، مبتدا
- شخص و عدد: غائب، مفرد، مذکر
- معنی: او (یعنی خدا)
- العَزيزُ
- نقش: خبر اول برای «هُوَ» (مرفوع با ضمه)
- ریشه: ع ز ز
- معنی ریشه: نیرومند شدن، نفوذناپذیر بودن، کمیاب و ارزشمند بودن
- معنی در جمله: بسیار نیرومند، شکستناپذیر، صاحب عزّت و اقتدار
- الحَكيمُ
- نقش: خبر دوم برای «هُوَ» (مرفوع با ضمه)
- ریشه: ح ك م
- معنی ریشه: منع و بازداشتن، داوری کردن، استوار و محکم ساختن
- معنی در جمله:
- بسیار حکیم، صاحب حکمت کامل؛
- کارهایش سنجیده، بجا، هدفمند و بر اساس علم و مصلحت است.
نکته معنایی این جمله: - ترکیب «وَهُوَ العَزيزُ الحَكيمُ» بعد از ذکر تسبیح همه موجودات، این را میرساند که:
- کس که همه هستی او را تسبیح میگویند، دارای دو صفت اصلی است:
- «العَزيزُ»: از هیچکس شکست نمیخورد، حکم او غالب است؛
- «الحَكيمُ»: با وجود قدرت کامل، همه کارهای او بر پایه حکمت و مصلحت است، نه ظلم و بینظمی.
جمعبندی معنایی آیه: - همه موجودات در آسمانها و زمین، به گونهای او را منزه و پاک از هر عیب و نقص میدانند.
- این تسبیح، بیانگر این است که:
- فرمانروای واقعی همه چیز، خدایی است که:
- هم قدرت مطلق دارد (العَزيزُ)،
- هم علم و حکمت مطلق دارد (الحَكيمُ)،
- پس هیچیک از کارها و تقدیرهای او بدون هدف و بدون مصلحت نیست.
| 