057-014-106-حديد

يُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ ۖ قَالُوا بَلَىٰ وَلَٰكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَكُمْ وَتَرَبَّصْتُمْ وَارْتَبْتُمْ وَغَرَّتْكُمُ الْأَمَانِيُّ حَتَّىٰ جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ وَغَرَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ

آنان را ندا می‌دهند: «آیا ما با شما نبودیم؟» می‌گویند: «چرا، ولی شما خودتان را به فتنه انداختید، و در انتظار ماندید، و دچار تردید شدید، و آرزوها شما را فریب داد تا فرمان خدا فرا رسید، و فریبکار شما را دربارهٔ خدا فریب داد.»

يُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ

آنان ایشان را ندا می‌دهند: آیا ما با شما نبودیم؟

ریشه و شرح واژه‌ها:

• يُنَادُونَهُمْ: فعل مضارع مرفوع؛ ریشه «ن د و / ن د ي»؛ باب مفاعله (نادى)، به معنای صدا زدن؛ «هم» ضمیر مفعولی جمع.
• أَلَمْ: همزهٔ استفهام + «لم» حرف نفی جازم، برای پرسش انکاری در گذشته.
• نَكُنْ: فعل مضارع ناقص مجزوم از «كان»، ریشه «ك و ن»، به معنای بودن.
• مَعَكُمْ: «مع» ظرف به معنای همراه + «كم» ضمیر مخاطب جمع.

قَالُوا بَلَىٰ

گفتند: چرا.

ریشه و شرح واژه‌ها:

• قَالُوا: فعل ماضی جمع، ریشه «ق و ل»، به معنای گفتن.
• بَلَىٰ: حرف پاسخ، برای اثبات پس از نفی.

وَلَٰكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَكُمْ

ولی شما خودتان را دچار فتنه کردید.

ریشه و شرح واژه‌ها:

• وَلَٰكِنَّكُمْ: «لكنّ» حرف استدراک همراه با ضمیر «كم»، برای مقابله با جملهٔ پیشین.
• فَتَنْتُمْ: فعل ماضی، ریشه «ف ت ن»، به معنای آزمودن، به فتنه انداختن.
• أَنْفُسَكُمْ: «أنفس» جمع «نفس» به معنای جان و خود، مفعول به همراه ضمیر «كم».

وَتَرَبَّصْتُمْ

و در انتظار ماندید.

ریشه و شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• تَرَبَّصْتُمْ: فعل ماضی، ریشه «ر ب ص»، باب تفعّل، به معنای انتظار کشیدن و دست نگه داشتن.

وَارْتَبْتُمْ

و دچار تردید شدید.

ریشه و شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• ارْتَبْتُمْ: فعل ماضی، ریشه «ر ي ب»، باب افتعال، به معنای شک کردن و بدگمان شدن.

وَغَرَّتْكُمُ الْأَمَانِيُّ

و آرزوها شما را فریب داد.

ریشه و شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• غَرَّتْكُمْ: فعل ماضی مؤنث، ریشه «غ ر ر»، به معنای فریب دادن؛ «كم» ضمیر مفعولی.
• الْأَمَانِيُّ: جمع «أمنية»، ریشه «م ن ي»، به معنای آرزوها و امیدهای خیالی؛ فاعل جمله.

حَتَّىٰ جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ

تا آن‌گاه که فرمان خدا فرا رسید.

ریشه و شرح واژه‌ها:

• حَتَّىٰ: حرف غایت و پایان.
• جَاءَ: فعل ماضی، ریشه «ج ي ء»، به معنای آمدن.
• أَمْرُ: اسم، ریشه «أ م ر»، به معنای فرمان و حکم.
• اللَّهِ: اسم جلاله، مضافٌ‌الیه.

وَغَرَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ

و فریبکار، شما را دربارهٔ خدا فریب داد.

ریشه و شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• غَرَّكُمْ: فعل ماضی، ریشه «غ ر ر»، به معنای فریب دادن؛ «كم» ضمیر مفعولی.
• بِاللَّهِ: «بـ» حرف جر + اسم جلاله، بیان متعلق فریب.
• الْغَرُورُ: اسم مبالغه، ریشه «غ ر ر»، به معنای بسیار فریب‌دهنده، نیرنگ‌زن.