047-036-093-محمد

متن آیه: إِنَّمَا الحَياةُ الدُّنيا لَعِبٌ وَلَهوٌ ۚ وَإِن تُؤمِنوا وَتَتَّقوا يُؤتِكُم أُجورَكُم وَلا يَسأَلكُم أَموالَكُم

ترجمهٔ: جز این نیست که زندگی دنیا بازی و سرگرمی است؛ و اگر ایمان بیاورید و پرهیزکاری کنید، پاداش‌های شما را به شما می‌دهد و از شما اموالتان را نمی‌خواهد.

جملهٔ ۱: إِنَّمَا الحَياةُ الدُّنيا لَعِبٌ وَلَهوٌ

ترجمهٔ فارسی: بی‌تردید زندگی دنیا فقط بازی و سرگرمی است.

نقش‌های گرامری و ریشه و معانی واژه‌ها:

• إِنَّمَا: ادات حصر؛ معنی: تنها/جز این نیست که.
• الحَياةُ: اسم، مؤنث، مرفوع به ضمّه؛ ریشه: حَيَيَ/حَيَا؛ معنی: زندگی.
• الدُّنيا: صفت برای «الحياة»، مؤنث، مرفوع؛ ریشه: دَنُوّ/دَنَا؛ معنی: نزدیک/دنیا، زندگی پست‌تر.
• لَعِبٌ: خبرِ مقدّم/مبتدا مؤخر در تحلیل خبری، اسم، مفرد، مرفوع؛ ریشه: لَعِبَ؛ معنی: بازی.
• وَلَهوٌ: واو عطف + «لَهوٌ» اسم معطوف، مرفوع؛ ریشه: لَهَا؛ معنی: سرگرمی، غفلت‌زا.

جملهٔ ۲: وَإِن تُؤمِنوا وَتَتَّقوا يُؤتِكُم أُجورَكُم

ترجمهٔ فارسی: و اگر ایمان بیاورید و پرهیزکاری کنید، پاداش‌های شما را به شما می‌دهد.

نقش‌های گرامری و ریشه و معانی واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• إِن: حرف شرط جازم (در اصل)، در این‌جا شرط؛ معنی: اگر.
• تُؤمِنوا: فعل مضارع مجزوم به ادات شرط در اصل، مخاطب جمع؛ ریشه: أَمَنَ؛ معنی: ایمان بیاورید.
• وَتَتَّقوا: واو عطف + فعل مضارع مخاطب جمع؛ ریشه: وقى (اتّقى از باب افتعال)؛ معنی: پرهیزکاری کنید، تقوا پیشه کنید.
• يُؤتِكُم: فعل مضارع معلوم، فاعل محذوف (خداوند)، «يُؤتِ» از ریشه: أَتَى/آتَى (أعطى/آتَى به معنای «دادن/بخشیدن»)، «كُم» ضمیر مفعول به دوم جمع؛ معنی: به شما می‌بخشد/می‌دهد.
• أُجورَكُم: مفعول به اول منصوب، جمع «أجر»، «كُم» ضمیر اضافه؛ ریشه: أَجْر؛ معنی: پاداش‌های شما.

توضیح نحوی: جملهٔ شرطیه با دو فعل شرط «تؤمنوا» و «تتقوا» و جواب شرط «يؤتكم أجوركم» است؛ فاعلِ «يؤتكم» خداوند مفهومی/محذوف است.

جملهٔ ۳: وَلا يَسأَلكُم أَموالَكُم

ترجمهٔ فارسی: و از شما اموالتان را درخواست نمی‌کند.

نقش‌های گرامری و ریشه و معانی واژه‌ها:

• وَلا: واو عطف + «لا» نفی؛ معنی: و نمی‌…
• يَسأَلكُم: فعل مضارع، ریشه: سَأَلَ؛ «كُم» ضمیر مفعول‌به (از شما می‌پرسد/می‌خواهد)؛ معنی: از شما نمی‌خواهد/نمی‌طلبد.
• أَموالَكُم: مفعول‌به منصوب، جمع «مال»، «كُم» ضمیر اضافه؛ ریشه: مالَ؛ معنی: اموال شما.

توضیح نحوی: فعل مضارع منفی با «لا»؛ فاعل محذوف (خداوند). «يسألكم» متعدی و «أموالكم» مفعول‌به تصریحی برای آنچه خواسته می‌شود.